सेनाको सूचीका भारतीय एजेन्ट पूर्व प्रधानमन्त्री देखि गायक सम्म

                

काठमाडौं– नेपाली सेनाले तयार पारेको नेपाली ‘भारतीय एजेन्ट’मा पूर्वप्रधानमन्त्रीदेखि कवि र गायकसम्मका नाम समेटिएका छन्। 

नेपाल लाइभले प्राप्त गरेको उक्त दस्ताबेजमा पूर्वप्रधानमन्त्रीहरु गिरिजाप्रसाद कोइराला, सुशील कोइराला, केपी शर्मा ओली, माधव नेपाल, झलनाथ खनाल, सूर्यबहादुर थापासम्मलाई ‘भारतीय एजेन्ट’का रुपमा औंल्याइएको छ। बहालवाला प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको भने सूचीमा नाम छैन। 

सूचीमा कांग्रेस नेताहरु रामचन्द्र पौडेल, रामवरण यादव, विमलेन्द्र निधि, कृष्ण सिटौला, गोपालमान श्रेष्ठ, खुमबहादुर खड्का, पूर्णबहादुर खड्का, डा शेखर कोइराला, ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की, चित्रलेखा यादव, प्रदीप गिरी, मोहनबहादुर बस्नेत, अर्जुननरसिंह केसी, रमेश लेखक, मोहमद अफताव आलम लगायतको नाम समावेश छ। 

त्यसैगरी, एमालेबाट वामदेव गौतम, सुवास नेम्वाङ, भरतमोहन अधिकारी, प्रदीप ज्ञवाली, गोकर्ण विष्ट, शंकर पोखरेल, रवीन्द्र अधिकारी, राजेन्द्र पाण्डेलगायत नेताको नाम छ। पञ्चायत पृष्ठभूमिका कमल थापा, दिपक बोहोरा लगायतको पनि नाम समेटिएको छ। 

तराई मधेसका नेताहरु विजयकुमार गच्छदार, बद्रीप्रसाद मण्डल, जयप्रकाशप्रसाद गुप्ता, मृगेन्द्रप्रसाद सिंह, पदमनारायण चौधरी, राजेन्द्र महत्तो, रामेश्वर राय यादव, महेन्द्र यादव, विमल श्रीवास्तव, सर्वेन्द्रनाथ शुक्ला, हृदयेश त्रिपाठी, रामजनम चौधरीलगायतको नाम छ। 

सैनिक सूचीमा विभिन्न पेशाकर्मीको नाम पनि उल्लेख छ। पत्रकारमा चन्द्र भण्डारी झापा, हरिभक्त शर्मा संखुवासभा, रेवतीरमण सुवेदी भोजपुर, केदार सुवेदी भोजपुर, हरि घिमिरे धनकुटा, शशीशरण झा धनुषा, हरिहर विरही, शम्भु श्रेष्ठ, गोपाल थपलिया, चन्द्रलाल झालगायतको नाम छ। 

त्यसैगरी, पूर्व आइजिपी मोतीलाल बोहरा, अच्युतकृष्ण खरेल, रविन्द्रप्रताप शाह (तत्कालीन एसएसपी, पछि आइजिपी र हाल सांसद), तत्कालीन एआइजी सच्चिदानन्द सिटौला, अनन्तराम भट्टराई, साहित्यकार कमलमणि दीक्षित, डा तुलसी भट्टराई, मानवअधिकारवादी सुशील प्याकुरेल, डा सुन्दरमणि दीक्षित, कवि विष्णुविभू घिमिरेसमेतको नाम छ। कानुन व्यवसायीमा सुशील पन्त, कृष्णप्रसाद भण्डारी, रामनारायण बिडारी लगायतको नाम सूचीमा समेटिएको छ।

यो सूची सेनाको गुप्तचर निकाय डिएमआइ (डिरोट्रेक्ट अफ मिलिटरी इन्टेलिजेन्स) ले २०६० साल माघमा सूर्यबहादुर थापा प्रधानमन्त्री हुँदा तयार पारेको हो। सूचीमा थापाको नामको पछाडि ‘प्रम’ लेखिएको छ भने गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नामका अगाडि ‘भूतपूर्व प्रम’ लेखिएको छ। 

सूचीमा माओवादीका चल्तीका नेताको भने नाम छैन। माओवादी भूमिगत रुपमा सशस्त्र युद्ध गरिरहेको र दरबारले उससँग मिलेर मूलधारका दलहरुलाई समाप्त पार्न वार्ता गरिरहेकाले पनि माओवादी शीर्ष नेतृत्वको नाम सूचीमा नपरेको त्यसबेलाका एक उच्च सैनिक अधिकृतले बताए। जिल्ला तहका केही माओवादी नेताका नाम भने सूचीमा समेटिएको छ। 

त्यसबेला दरबारका तर्फबाट माओवादीसँग वार्ता गरिरहेका जर्नेल दीलिप रायमाझी नै डिएमआई प्रमुख थिए। उनकै अग्रसरतामा यो सूची तयार भएको हो। भारतीय गुप्तचर संस्था ‘रअ’ (रिसर्च एन्ड एनालिसिस विङ) सँग साँठगाँठ भएकाहरु सूचीमा समेटिएको सैनिक स्रोतको दाबी छ। अञ्चल र जिल्लागत रुपमा सूची तयार पारिएको छ। 

भारतको प्रभावमा पर्ने भनेर चिनिएका नेता मात्र नभई सामान्य मानिसको पनि सूचीमा नाम समेटेर सेनाले निकै अनुसन्धान गरी सूची तयार पारेको भान दिएको छ। तर सूचीमा अधिकांश नाम पूर्वाग्रही ढंगले समेटिएको स्पष्ट देखिन्छ। 

तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले ‘सफ्ट कू’ गरी शासन सञ्चालनमा आफ्नो सक्रियता देखाउन थालेपछि राजनीतिक दल, विभिन्न पेशाकर्मीहरु आन्दोलनमा उत्रिएका थिए। त्यसैले सेनाले लोकतन्त्रका पक्षमा कलम चलाउने लेखक, कविको समेत नाम हालेको छ। त्यससँगै तयार पारिएको सूचीमा सेनाले छानी–छानी राजाविरोधी नाम हालेको देखिन्छ। 

सूचीमा समावेश सुशील कोइराला र वामदेव गौतमलाई भारतले जहिले पनि आफूविरोधी र पाकिस्तान पक्षधरका रुपमा चित्रित गर्दै आएको छ। भारतीय गुप्तचर संस्थाले तयार पारेको भन्दै ‘पाकिस्तान्स एन्टी–इन्डिया एक्टिभिटिज इन नेपाल’ शीर्षकमा सन् २००० जुन १२ मा इन्डिया टुडेको वेबसाइटमा राखिएको ७८ पृष्ठ लामो रिपोर्टमा सुशील कोइराला, वामदेव गौतम लगायत करिब १ सय ५० जना नेता, व्यापारी, कर्मचारी, सुरक्षाकर्मीलाई पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था आइएसआइ (इन्टर सर्भिसेस इन्टेलिजेन्स) एजेन्टको अभियोग लगाइएको छ। तर, तिनै कोइराला र गौतम सेनाको सूचीमा समेटिएका छन्।

केन्द्रीय कारागारमा थुनामा रहेका युनुस अन्सारीको हत्या गर्ने उद्देश्यले भारत राज्य प्रायोजित गुण्डाबाट २०६७ फागुन २६ मा केन्द्रीय कारागारमै गोली प्रहार भएको थियो। युनुसमाथि गोली प्रहार गर्ने सहज वातावरण बनाउनमा त्यसबेला नेपालस्थित भारतीय दूतावासका ‘रअ’ का दोस्रो तहका अधिकारी सुब्रतो दास नै सक्रिय रहेको कुरा उक्त घटनाको छानबिन गर्न गठित उच्चस्तरीय समितिको प्रतिवेदनमै उल्लेख छ। 

समितिले कूटनीतिक उन्मुक्तिका कारण पक्राउ गरी कारबाही चलाउन नमिल्ने भएकाले दासलाई ‘पर्सना नन ग्राटा’ भनी देश निकाला गर्न सुझाव दिएको थियो। दासले केन्द्रीय कारागारमै आएर अन्तर्राष्ट्रिय जगतमै कुख्यात अपराधी चाल्र्स शोभराजलाई भेटेर युनुसको गतिविधि निगरानी गर्न लगाएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। उनै युनुसलाई समेत सेनाले ‘भारतीय एजेन्ट’को सूचीमा राखेको छ।

सेनाको सूचीमा विश्लेषक झलक सुवेदी र उनकी पत्नी लक्ष्मी कार्की सुवेदीको समेत नाम छ। दुवै राजतन्त्रविरोधी आन्दोलनमा सक्रिय थिए। प्रजातन्त्र स्थापनाको आन्दोलनमा होमिएकी कार्कीलाई २०४६ फागुनमा प्रहरीले निर्मम कुटपिट गरी जेल हालेको थियो। निकै दिनसम्म उनको स्थिति सार्वजनिक नभएपछि बाहिर अनेक हल्ला चले। ती हल्ला चिर्न तत्कालीन रानी ऐश्वर्यले आफ्ना दूतका रुपमा शान्ति थपलियालाई टेलिभिजन टिमसहित कार्कीलाई भेट्न पठाएकी थिइन्। तर, कार्कीले थपलियालाई हप्काएर पठाइदिएकी थिइन्। यसै घटना बाहिर ‘लक्ष्मी कार्कीले रानी ऐश्वर्याको मुखमा थुकिदिइन्’ भन्नेसम्मको हल्ला भएको थियो।

राज्यको चरित्र कसरी निर्माण भएको छ र निरंकुश राज्य संयन्त्रले आफ्नो शासन टिकाउन कतिसम्म हर्कत गर्न सक्छ भन्ने दृष्टान्त प्रस्तुत गर्न पनि यो सूची सार्वजनिक गरिएको हो। सेनाले शाहीकालमा तयार पारेको ‘भारतीय एजेन्ट’को सूचीः

मेची
पाँचथर:

भीष्मराज आङदम्बे - पूर्व सांसद, फिदिम - नेपाल तरुण दल
प्रेमराज आङदम्बे - फिदिम
दीपक प्रकाश बाँसकोटा – फिदिम - नेपाली कांग्रेस  
माव विष्ट - वकिल
नरप्रसाद तिमसिना - नेपाली कांग्रेस
भुविक्रम नेम्वाङ                
आनन्द विक्रम नेम्वाङ - राप्रपा
तीर्थ सुब्बा - एमाले          
विजय याक्थुम्बा                
सोनाम लामा - माओवादी

ताप्लेजुङ:

सूर्यमान गुरुङ - कांग्रेस सभापति - ताप्लेजुङ
विजय सुब्बा - एमाले
कृष्ण लिम्बू सुब्बा - राप्रपा
डा केदारनाथ दाहाल                         
शिव दाहाल – पत्रकार - पूर्व शिक्षा अधिकारी
प्रकाश साम्बाहाम्फे - नेपाली कांग्रेस
मणि लामा - नेपाली कांग्रेस
गौरीमान कडरिया – भीमेश्वर - पूर्व कर्मचारी ने. वि. प्रा.
पूर्णचन्द्र कडरिया – कर्मचारी - शहरी विकास विभाग
हेमचन्द्र गौतम - राप्रपा

इलाम:
सरस्वती राई – इलाम, राप्रपा
कुलबहादुर गुरुङ - पूर्व मन्त्री, नेपाली कांग्रेस
हिमालय कर्माचार्य, सभापति   
केशव थापा - सभापति, नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तोयनाथ भट्टराई - राप्रपा
बेनुपराज प्रसाई - नेपाली कांग्रेस
झलनाथ खनाल - एमाले
सुभाष नेम्वाङ - एमाले
हरि खनाल - नेपाली कांग्रेस
विजय लामा - नेपाली कांग्रेस
कृष्णबहादुर भट्टराई - राप्रपा

झापा:

राधाकृष्ण मैनाली - एमाले
डिल्ली सिटौला - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्ण सिटौला - संगठन विभाग प्रमुख, नेपाली कांग्रेस
खगेन्द्र सिटौला - नेपाली कांग्रेस
सच्चिदानन्द सिटौला - कर्मचारी एआइझी सचेतता केन्द्र
भक्ति सिटौला - नेविसंघ
रामबाबु प्रसाईं - नेपाली कांग्रेस
सुधीर सिवाकोटी - सभापति, नेपाली कांग्रेस
गोपाल बस्नेत - सचिव नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मनकुमार गौतम - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
खड्गप्रसाद ओली - एमाले
युक्त भेटवा - एमाले
नारायणसिंह राजवंशी - एमाले
भारतेन्द्र मल्लिक - सद्भभावना
नकुल सिलवाल - पत्रकार
मदन ढकाल
रविन कोइराला - एमाले
चन्द्र भण्डारी - पत्रकार, एमाले
यमप्रसाद भण्डारी - नेपाली कांग्रेस
वीरमणि ढकाल - नेपाली कांग्रेस
डा गोपाल कोइराला - नेपाली कांग्रेस
डा तुलसी भट्टराई – साहित्यकार - नेपाली कांग्रेस
मीनप्रसाद खतिवडा - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चक्रप्रसाद बाँस्तोला - नेपाली कांग्रेस
देवीप्रसाद बाँस्तोला - पूर्व कर्मचारी
ओमप्रसाद सरावगी - व्यापारी, नेपाली कांग्रेस
बुधकरण अग्रवाल - उद्योगपति - नेपाली कांग्रेस
हेम गिरी - नेपाली कांग्रेस
प्रकासचन्द्र मुखिया - राप्रपा
टंकनाथ धमला - राप्रपा
दिलिप राई – राप्रपा
दवीरमण भट्टराई - राप्रपा

मोरङ:

गिरिजाप्रसाद कोइराला – पूर्व प्रधानमन्त्री - नेपाली कांग्रेस
भरतमोहन अधिकारी - पूर्व मन्त्री  - एमाले
शैलजा आचार्य - पूर्व उपप्रधानमन्त्री - नेपाली कांग्रेस
बद्रीप्रसाद मण्डल – पूर्व उपप्रधानमन्त्री – सद्भावना
हरिनारायण चौधरी - नेपाली कांग्रेस
आमोदप्रसाद उपाध्याय - पूर्वमन्त्री - नेपाली कांग्रेस
राधाप्रसाद घिमिरे – राप्रपा
पण्डित मेघराज उपध्याय – राप्रपा
डा शेखर कोइराला - उपकुलपति – विपी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
प्रल्हाद साह – राप्रपा
केदार कोइराला - राप्रपा
गोपाल सुवेदी – राप्रपा
केशबहादुर कार्की – राप्रपा
सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत – राप्रपा
लक्ष्मण बस्नेत - नेपाली कांग्रेस
बद्रीनारायण बस्नेत - पूर्वमन्त्री – स्वतन्त्र
डा उपेन्द्र कोइराला - क्याम्पस प्रमुख - एमाले
मदन कोइराला - प्रोफेसर - नेपाली कांग्रेस
लालबाबु पण्डित - पूर्व सांसद - एमाले
सुशिल प्याकुरेल – मानवअधिकारवादी - एमाले

सुनसरी:

विजयकुमार गच्छदार - पूर्वमन्त्री – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
आनदन्द आचार्य - मानवअधिकारवादी - नेपाली कांग्रेस
भीष्म आचार्य – एमाले
नरेन्द्र चौधरी – राप्रपा
गोपाल कोइराला - राप्रपा
हेमनारायण चौधरी - नेपाली कांग्रेस
गिरिराज आचार्य - पत्रकार – नेपाली कांग्रेस
रामबहादुर बस्नेत – सभापति - नेपाली कांग्रेस
नरेन्द्र खनाल – पत्रकार - राप्रपा
हरिहर कोइराला - पत्रकार - राप्रपा
धरणीधर दाहाल – एमाले
लक्ष्मण मेहता – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरि बास्तोला – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
अमरकुमार गौली – नेपाली कांग्रेस
देवनारायण चौधरी – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जगदीश कुशियत - एमाले
गोपाल सुवेदी - नेपाली कांग्रेस

कोशी
संखुवासभा:

वासु शाक्य - माओवादी
डेडराज खड्का – एमाले
तुलसी न्यौपाने - एमाले
शिवकुमार गौली – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गोपाल शाक्य - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गोपालराज पहाडी – केन्द्रीय सदस्य – नेपाली कांग्रेस
रामगोपाल श्रेष्ठ – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरिभक्त शर्मा - पत्रकार – एमाले
हरि न्यौपाने – माले
तुलसी दाहाल – नेपाली कांग्रेस
हरि गौतम – नेपाली कांग्रेस

तेह्रथुम:

उर्मिला केसी - नेपाली कांग्रेस
रामनारायण ढुङगाना – नेपाली कांग्रेस
सूर्य सुवेदी – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तुलसी सुब्बा – राप्रपा
कृष्णा सुब्बा – राप्रपा
भरत शर्मा – एमाले
खगेन्द्र ढकाल – एमाले
जय सुब्बा – एमाले
कृष्णबहादुर तुम्बाहाम्फे – एमाले

भोजपुर:

शिव कोइराला – नेपाली कांग्रेस
कृष्णहरि कोइराला – नेपाली कांग्रेस
ज्ञानेन्द्र बहादुर कार्की - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्ण खड्का - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
नरेन्द्रबहादुर बस्नेत – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तेजबहादुर बस्नेत – राप्रपा
विष्णुहरि खतिवडा – राप्रपा
उमेशजंग रायमाझी – पूर्व महासचिव – नेविसंघ
रेवतीरमण सुवेदी – पत्रकार
केदार सुवेदी
पदमराज सुवेदी – पूर्व सचिव
परशु प्रधान – पूर्व सहसचिव
शैलेन्द्र साकार – पूर्व कर्मचारी कृषि विकास बैँक
विष्णु चापागाईँ – राप्रपा
मोहन चापागाइँ – पूर्व सांसद – स्वतन्त्र
विजय चापागाइँ – नेपाली कांग्रेस
नारायण कार्की – नेपाली कांग्रेस
शेरधन राई – एमाले
नरेन्द्र कटुवाल – राप्रपा
कुमार राई – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

धनकुटा:

सूर्यबहादुर  थापा - प्रधानमन्त्री – राप्रपा
हरिराज गुरागाइँ – एमाले
गोपाल गुरागाइँ - एमाले
रकम चेम्जोङ - एमाले
हरि अधिकारी – नेपाली कांग्रेस
देवेन्द्र राई – नेपाली कांग्रेस
मनोहर नारायण श्रेष्ठ - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरि कुमार राई – राप्रपा
नरेन्द्र थापा – राप्रपा
अजितनारायण सिंह थापा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
अर्जुन थापा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरि घिमिरे – पत्रकार - राप्रपा
सन्तोष सन्तोषी राई – नेपाली कांग्रेस
आनन्द सन्तोषी राई – नेपाली कांग्रेस
धर्मेन्द्र पराजुली – माओवादी
देवराज घिमिरे – एमाले
लक्ष्मी उपाध्याय – एमाले
डा रामप्रसाद पोखरेल – राप्रपा
डा दुर्गा पोखरेल – नेपाली कांग्रेस
गोविन्द पोखरेल – राप्रपा
हरिहर पोखरेल - नेपाली कांग्रेस

सगरमाथा
सप्तरी:

जयप्रकाश आनन्द गुप्ता - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
अनिस अन्सारी - सद्धभावना (आनन्ददेवी)
मधुप्रसाद सिंह - नेपाली कांग्रेस
रामप्रसाद सिंह - सद्भावना
शिव मधुकर पोखरेल – नेपाली कांग्रेस
अवधेस कुमार झा – नेपाली कांग्रेस
रामनारापण मिश्रा - नेपाली कांग्रेस
प्रमोनानन्द मिश्र - नेपाली कांग्रेस
डा अशोकानन्द मिश्रा - एमाले
आमोदानन्द मिश्रा  - कर्मचारी
नागेन्द्र प्रसाद सिंह - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
नरेन्द्र प्रसाद सिंह - नेपाली कांग्रेस
बेदानन्द झा - राप्रपा
देवेन्द्र झा – राप्रपा
ललन चौधरी - जनवादी मोर्चा
लक्ष्मण प्रसाद सिंह – जनवादी मोर्चा
राजेन्द्र प्रसाद मिश्रा - जनवादी मोर्चा
खुशीलाल मण्डल – सद्भावना
मृगेन्द्रप्रसाद सिंह – सद्धभावना
गंगा चौधरी - एमाले
देवेन्द्र चौधरी - एमाले

सिराहा:

पदम नारायण चौधरी – नेपाली कांग्रेस
चित्रलेखा यादव - उपसभामुख – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सुरेशचन्द्र दाश – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
धर्मनारायण साह – पूर्व सांसद - एमाले
विष्णुबहादुर तामाङ – पूर्व सांसद - माओवादी
कृष्णचरण श्रेष्ठ – राप्रपा
प्रदिप गिरी – केन्द्रिय सदस्य - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शंकर गिरी – कर्मचारी सडक विभाग
सरिता गिरी – सद्भावना
रामनारायण साह – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
नथुनी सिंह दनुवार – पूर्व सांसद - नेपाली कांग्रेस
देवराज गोइत – नेपाली कांग्रेस
लगनलाल चौधरी - राप्रपा

उदयपुर:

नारायणबहादुर कार्की - नेपाली कांग्रेस
अर्जुन खड्का - नेपाली कांग्रेस
प्रमोद खड्का बर्मा - नेविसंघ
विदुर बस्नेत – नेपाली कांग्रेस
मनोज बस्नेत – नेपाली कांग्रेस
लक्ष्मीनारायण चौधरी – नेपाली कांग्रेस
राजीव चौधरी – सद्भावना
देवेन्द्र साह कानु – सद्भावना
देवेन्द्र ढुंगाना – एमाले
दिलबहादुर ढुंगाना - एमाले
दिल बहादुर राई – एमाले
दिप बस्नेत – कर्मचारी राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग
खगेन्द्र बस्नेत - पूर्व सचिव
लिलित बहादुर थापा - सह सचिव
हरिबहादुर बस्नेत – शिक्षा मन्त्री – राप्रपा
विष्णुबहादुर राउत - एमाले

सोलुखुम्बु:
बलबहादुर केसी - पूर्वमन्त्री – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
पेशल कुमार निरौला – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
छवि निरौला – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सिताराम निरौला - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
अनारसिंह कार्की - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
दलसिंह कार्की - नेपाली कांग्रेस
आङक्षिरिङग शेर्पा – राप्रपा
सोनाम छिरिङ्ग शेर्पा - राप्रपा
शिवध्वज बस्नेत – नेपाली कांग्रेस
पुरुषोत्तम बस्नेत – नेपाली कांग्रेस
गोकर्ण राई - नेपाली कांग्रेस
पासाङ शेर्पा – एमाले
कुन्साङ्ग छिरिङ शेर्पा - एमाले

खोटाङ:
पर्शुराम राई – पूर्व मन्त्री – राप्रपा राष्ट्रवादी
केदार राई - राप्रपा
अशोक राई - एमाले
सर्वधन राई – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शिवकुमार बस्नेत – सभापति - नेपाली कांग्रेस
विदुर पौडेल – नेपाली कांग्रेस
भोजराज पोखरेल – पूर्व सचिव – नेपाली कांग्रेस
पदमप्रसाद पोखरेल – नेपाली कांग्रेस
शरदकुमार भट्टराई – नेपाली कांग्रेस
सर्व्जित राई – राप्रपा
दानध्वज बस्नेत - कर्मचारी

ओखलढुंगा:
लेखनाथ कोइराला – राप्रपा
तुलसी कोइराला - नेपाली कांग्रेस
माधव कोइराला  - कर्मचारी गुठी संस्थान
महेश – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
होमनाथ दाहाल - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चम्पक सुनुवार – राप्रपा
रामहरि खतिवडा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

जनकपुर
धनुषा:

शिवधारी यादव - पूर्व सांसद
समिर घिमिरे – नेपाली कांग्रेस
तोरणबहादुर कार्की – पत्रकार - एमाले
भरत अधिकारी – एमाले
कृष्ण यादव – एमाले
डा रामवरण यादव – नेपाली कांग्रेस
विमलेन्द्र निधि – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लिला कोइराला - नेपाली कांग्रेस
देवनारायण यादव – पूर्वमन्त्री – राप्रपा
कृष्णप्रताप मल्ल – पूर्व सांसद - राप्रपा
राजेश्वर नेपाली - पत्रकार
सुशिल घिमिरे
माधव घिमिरे
माधव आधार्य
धमेन्द्र मल्ल
बलराम सुवेदी – राप्रपा
वृषेश चन्द्र - नेपाली कांग्रेस
दामोदर उपाध्याय – नेपाली कांग्रेस
माधव भट्टराई – प्रोफेसर
देवनारायण चौधरी – राप्रपा
शशिशरण झा – पत्रकार
शुभ चन्द्र मिश्रा - प्रोफेसर
रामभरोस कापडी - पत्रकार
सुशीला आचार्य

महोत्तरी:

महेश्वरप्रसाद सिंह – पूर्व मन्त्री – नेपाली कांग्रेस
सिताराम भण्डारी – नेपाली कांग्रेस
गणेश नेपाली – एमाले
रामचन्द्र तिवारी – नेपाली कांग्रेस
महेन्द्र मधुकर यादव – पूर्व सांसद नेपाली कांग्रेस
महेन्द्र यादव - पूर्व सहायक मन्त्री - नेपाली कांग्रेस
सीतानन्लन राय – नेपाली कांग्रेस
दिगम्बर राय – नेपाली कांग्रेस
शरदसिंह भण्डारी - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्णचन्द्र मिश्रा – नेपाली कांग्रेस
भोजराज घिमिरे – राप्रपा
देवेन्द्र मिश्रा – सद्धभावना
रावबिलास राय – राप्रपा

सर्लाही:

रामेश्वर राय यादव - पूर्व मन्त्री – सद्भावना
राजेन्द्र महतो – पूर्व सांसद – सद्भावना
नागेन्द्र राय – सभापति नेपाली कांग्रेस
बासुदेव सरण कोइराला – नेपाली कांग्रेस
माधव कोइराला – नेपाली कांग्रेस
केशव मैनाली – नेपाली कांग्रेस
प्रकाश देवाकोटा - नेपाली कांग्रेस
मेघराज कोइराला – नेपाली कांग्रेस
प्रदिप कोइराला – कर्मचारी कृषि विकास बैंक
हरिशचन्द्र खड्का - नेपाली कांग्रेस
तपसी राय - सद्धभावना
रामनारायण सिंह – राप्रपा
रामचन्द्र राय – राप्रपा
सूर्यनारायण दास – सद्भावना
महेन्द्र यादव – एमाले
जगदिश यादव - एमाले

सिन्धुली:

विपिन कोइराला - सभापति - नेपाली कांग्रेस
मदन ढुङगेल – एमाले
गोमा देवकोटा – पूर्व सांसद – एमाले
कृष्ण देवकोटा – जनमोर्चा
डा ध्रुव शर्मा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरिहर विरही – पत्रकार - नेपाली कांग्रेस
रमेशजंग थापा - निर्वाचन आयुक्त
मदनराज शर्मा - पूर्व कर्मचारी
भरतराज शर्मा – पूर्व कर्मचारी
विना कोइराला – नेपाली कांग्रेस
डा सुरेशराज शर्मा - उपकुलपति काठमाडौं विश्वविद्यालय

दोलखा:

लालकुमरा खड्का - एमाले
जिप छिरिङ लामा शेर्पा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जगदीश खड्का – राप्रपा
पिके श्रेष्ठ - राप्रपा
आत्मकृष्ण श्रेष्ठ - नेपली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मोहन कृष्ण श्रेष्ठ
माधवमणि राज भण्डारी
दीपमणि राजभण्डारी – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
ताराबहादुर कोइराला
राजेन्द्र उप्रेती – राप्रपा
कृष्णप्रसाद उप्रेती – राप्रपा
देव बबहादुर केसी – एमाले

रामेछाप:

कैलास ढुङगेल – एमाले
कृष्णकुमार श्रेष्ठ – राप्रपा
आङफुटी शेर्पा – राप्रपा
लक्ष्मण घिमिरे – नेपाली कांग्रेस
दुर्गा घिमिरे – नेपाली कांग्रेस
जगदिश घिमिरे – नेपाली कांग्रेस
माधव घिमिरे – कर्मचारी
केशवराज घिमिरे – कर्मचारी
उत्तरकुमार श्रेष्ठ –  कर्मचारी नेपाली विद्युत् प्राधिकरण
शिवबहादुर खड्का – नेपाली कांग्रेस
रामचन्द्र खड्का– नेपाली कांग्रेस

बागमती
काठमाडौं:

रविन्द्रलाल श्रेष्ठ – पूर्व सांसद– नेपाली कांग्रेस
मार्शल जुलुम शाक्य – पूर्व मन्त्री – नेपाली कांग्रेस
प्रयागराज सिंह सुवाल – नेपाली कांग्रेस
साहना प्रधान – पूर्व मन्त्री – एमाले
डा मथुरा श्रेष्ठ– एमाले
विरेन्द्र भक्त श्रेष्ठ – नेपाली कांग्रेस
मुकुन्द रेग्मी– वरिष्ठ अधिवक्ता – नेपाली कांग्रेस
सिन्धुनाथ प्याकुरेल – माओवादी
हरिहर दाहाल – नेपाली कांग्रेस
सुशिल पन्त – नेपाली कांग्रेस
श्रीहरी अर्याल – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
महादेव यादव – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्णप्रसाद भण्डारी
मावध कोइराला – नेपाली कांग्रेस
कमल चित्रकार – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रत्न संसार श्रेष्ठ – नेपाली कांग्रेस
हरिमोहन श्रेष्ठ– कर्मचारी - नेपाल विद्युत् प्राधिकरण
डा जनकलाल कर्माचार्य – कार्यकारी निर्देशक - नेपाल विद्युत् प्राधिकरण
कृतिचन्द्र ठाकुर – पूर्व कार्यकारी निर्देशक - नेपाल विद्युत् प्राधिकरण
गोविन्दबहादुर केसी – महाप्रबन्धक - नेपाल विद्युत् प्राधिकरण – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गणेशबहादुर श्रेष्ठ – निर्देशक, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भुवनचन्द्र ठकुरी – महाप्रबन्धक, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मेघराज उपाध्याय – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लोकमानसिंह कार्की – सचिव, श्री ५ को सरकार
महेशकुमार उपाध्याय – पूर्व उपकुलपति त्रिभुवन विश्व विद्यालय
श्रीधर खनाल – वरिष्ठ पत्रकार – राप्रपा
रघुनाथ भण्डारी – पूर्व कर्मचारी
बनवारीलाल मित्तल – उद्योगपति
अच्युत नारायण राजभण्डारी – पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त
सूर्यप्रसाद श्रेष्ठ
विष्णुप्रताप साह
दिव्यप्रभा शाही
शिवभक्त शर्मा – सहसचिव, श्री ५ को सरकार
नर्जानन्द वैद्य – सचिव, श्री ५ को सरकार
महेन्द्रनाथ अर्याल – सचिव श्री ५ को सरकार
भरत विमली – नेपाली कांग्रेस
शम्भु श्रेष्ठ – एमाले
गोपाल थपलिया – एमाले
सूर्य भुषाल – नेपाली कांग्रेस
जशोदा प्रधान – नेपाल समता पार्टी
वीरेन्द्र झापाली – नेपाल समता पार्टी
श्रीष शमशेर जबरा – शाही नातेदार
मजुरत्न शाक्य – राप्रपा
अनन्तराम भट्टराई - एआइजी – नेपाली कांग्रेस
हरिवोल भट्टराई – नेपाली कांग्रेस
शरद मिश्र – पूर्व कर्मचारी – नेपाली कांग्रेस
चन्द्रलाल झा – नेपाली कांग्रेस
उज्जवल झा – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गोविन्द प्रसाद प्रधान– नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
उज्वल शर्मा – नेपाली कांग्रेस
जनार्दश आचार्य – पूर्व सांसद – राप्रपा
मदनमणी दीक्षित – पूर्व उपकुलपति – नेपाली कांग्रेस
ध्रुवचन्द्र गौतम – नेपाली कांग्रेस
कृष्णप्रसाद सिग्देल – नेपाली कांग्रेस
हेमराज शर्मा – कर्मचारी
शेमन्त चापागाईँ –  प्रशासक - गुठी संस्थान
सुनिल मानन्धर – वामपन्थी
विष्णुबहादुर मानन्धर – वामपन्थी
कल्याणी शाह
महेशमणि दीक्षित – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चक्रबन्धु अर्याल – पूर्व सचिव
चन्दा रौनियार – नेपाली कांग्रेस
विष्णु विभु घिमिरे – नेपाली कांग्रेस
हसना शाक्य – राप्रपा
अष्टलक्ष्मी शाक्य – पूर्व सांसद – एमाले
भुषाल लामिछाने – नेपाली कांग्रेस
शम्भुशरण कायस्थ – पूर्व सचिव
भरतराज उप्रेती – अधिवक्ता – नेकपा एमाले
अर्जुनप्रसाद लम्साल – नेपाली कांग्रेस
पदम सिंह कार्की – नेपाली कांग्रेस
तारा बराल – नेपाली कांग्रेस
लोकराज बराल – पूर्वराजदूत र प्राध्यापक
रामविनोद भट्टराई – पूर्व सचिव
भानुप्रसाद आचार्य – सचिव, श्री ५ को सरकार
डा किशोरबाबु अर्याल – जलस्रोत सचिव, श्री ५ को सरकार
विजयराज भट्टराई – सचिव, श्री ५ को सरकार
मुकुन्द शर्मा पौडेल
विद्याधर मल्लिक
अनन्तराज पाण्डे
श्रीकान्त रेग्मी
कृष्णप्रसाद शर्मा
खेमराज रेग्मी
तुलसीप्रसाद भट्टराई – सहचिव
प्रकाशमान सिंह – पूर्व मन्त्री – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
प्रभाकर अधिकारी – सह सचिव
रमेशचन्द्र नेपाली – पूर्व नायव महाप्रबन्धक, नेपाल दूरसञ्चार संस्थान
डा त्रिरत्न मान्नधर – प्रोफेसर, त्रिभुवन विश्व विद्यालय
प्रेमलाल सिंह – पूर्व मन्त्री – नेपाली कांग्रेस
अच्युत वाग्ले – नेपाली कांग्रेस
देवेन्द्र गौतम – राप्रपा
हरि लम्साल – राप्रपा
कमल जोशी – राप्रपा

भक्तपुर:

माथवरसिंह बस्नेत - नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विनोद कायस्तथ – सभापति – नेपाल तरुण दल
राधेश्याम जोन्छे– सभापति – नेपाली कांग्रेस
सुरेन्द्रबहादुर शाह – राप्रपा
अभिराज न्यौपाने – राप्रपा
प्रवीण बन – नेपाली कांग्रेस
देवेन्द्र अवाले – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
महेशबहादुर खत्री – राप्रपा
गोविन्द दुवाल – नेमकिपा
भेषबहादुर कार्की – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
देवराज न्यौपाने – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सुरेश कार्की– एमाले
सुवर्ण शाक्य– एमाले
राजेन्द्र भुजु – नेपाली कांग्रेस
श्रीकृष्ण नकर्मी – नेपाली कांग्रेस
कृष्णहरि शर्मा – राप्रपा

ललितपुर:

बेखारत्न शाक्य – नेपाली कांग्रेस
जगतराज शाक्य– नेपाली कांग्रेस
डा बुद्धिराज बज्राचार्य – एमाले
केशर बशादुर विष्ट – पूर्व मन्त्री – नेपाली कांग्रेस
सागर शमशेर जबरा - सभापति – कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
बासुदेव रिमाल – पूर्व महामन्त्री – नेपाली कांग्रेस
विष्णु गोपाल रिसाल – प्रोफेसर– नेपाली कांग्रेस
गोपाल महर्जन– नेपाल तरुण दल
मदन महर्जन
सुशिला नेपाल – पूर्व सांसद – एमाले
शशि श्रेष्ठ – जनमोर्चा
शशिराज श्रेष्ठ – प्रमुख, मध्य मर्स्याङदी जलविद्युत् आयोजना
कमला मास्के – महासचिव, नेपाल महिला संघ
कमलमणि दीक्षित – साहित्यकार/समाजसेवी – नेपाली कांग्रेस
हर्षमान श्रेष्ठ – पूर्व कर्मचारी

काभ्रे:
बेदप्रसाद श्रेष्ठ – राप्रपा
योगेन्द्र कर्माचार्य – नेपाली कांग्रेस
शैलेन्द्र कुमार उपाध्याय – पूर्वमन्त्री
यादव थपलिया – नेपाली कांग्रेस
सुरेश बजगाइँ – एमाले
देवीप्रसाद चौलागाईँ – राप्रपा
विष्णु हुमागाई – नेपाली कांग्रेस
राजेन्द्र खरेल – नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मधु आचार्य – नेपाली कांग्रेस
शिव हुमागाईँ – पूर्व सांसद
बुद्धवीर लामा
प्रेमबहादुर लामा
देबराज लामा – नेपाली कांग्रेस
कमला थापा – नेपाली कांग्रेस
मणिक लामा – माओवादी
उत्तमराज उप्रेती – माओवादी
देवीप्रसाद उप्रेती – माओवादी
पदम त्रिपाठी – माओवादी
रामेश्वर खरेल – नेपाली कांग्रेस
अच्युतकृष्ण खरेल – पूर्व आइजिपी – नेपाली कांग्रेस
पदमराज सापकोटा – माओवादी
पदम खरेल – प्रहरी उपरीक्षक
विदुर सापकोटा – एमाले
कृष्णप्रसाद सापकोटा – एमाले
शिव बहादुर देउजा – पूर्व सांसद – एमाले
याम प्रसाद गौतम – माओवादी
शिवजी प्रसाद पन्त – माओवादी
शिशिर शर्मा – माओवादी
अर्जुननाथ उप्रेती - माओवादी

सिन्धुपाल्चोक:

चन्द्रबहादुर घुरासैनी — एमाले
निमा शेर्पा — एमाले
आङदण्डी शेर्पा — एमाले
पासाङ शेर्पा — एमाले
चन्द्रलाल श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
मोहनबहादुर बस्नेत — पूर्व राज्यमन्त्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मनकुमार श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
अशोक थापा — माओवादी
विनोद मुक्तान — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विकास लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कान्छा लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्ण घले — माओवादी
अमृतकुमार बाहोरा— एमाले
देवराज बजगाईँ — माओवादी
गोविन्द खोखाली — नेपाली कांग्रेस
हरिकृष्ण श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
राजेन्द्रमान श्रेष्ठ— माओवादी
कृष्णमान श्रेष्ठ— एमाले
प्रेमध्वज प्रधान — गायककार — नेपाली कांग्रेस
कृष्णध्वज प्रधान — राप्रपा

नुवाकोट:

अर्जुननरसिंह केसी — प्रवक्ता — नेपाली कांग्रेस
जगदिश नरसिंह केसी — सभापति — नेपाली कांग्रेस
बद्रीनरसिंह केसी — सभापति नेपाली कांग्रेस
कान्छा लामा— राप्रपा
कमानसिंह लामा — नेपाली कांग्रेस
वसन्तराज जोशी — नेपाली कांग्रेस
गुणराज लोहनी — नेपाली कांग्रेस
वसन्त लोहनी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रामप्रसाद अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
ध्रुव अधिकारी — नेपाली कांग्रेस
शिव गजुरेल — राप्रपा
सीताराम घिमिरे — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्णमान लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
इन्द्रमान लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कुलामान लामा — राप्रपा
निरञ्जन केसी — राप्रपा
कृष्ण केसी — राप्रपा
लक्ष्मण लोहनी — राप्रपा
डा मोहन प्रसाद लोहनी — राप्रपा
विजय लोहनी — नेपाली कांग्रेस
रामकृष्ण थापा — नेपाली कांग्रेस

धादिङ:

ठाकुरप्रसाद शर्मा — राप्रपा
रामनाथ अधिकारी — नेपाली कांग्रेस
रोजेन्द्रप्रसाद पाण्डे — एमाले
बुद्धिमान तामाङ — राप्रपा
शिवराज अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भरत कोइराला — माओवादी
देवेन्द्र प्रताप शाह — नेपाली कांग्रेस
राजेन्द्र प्रताप शाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भरत थपलिया — जनमोर्चा
देवप्रकाश त्रिपाठी — पत्रकार — नेपाली कांग्रेस
रविन्द्रप्रताप शाह — एसएसपी
देवेन्द्र पराजुली — माओवादी
कृष्णप्रसाद शर्मा — माओवादी
केशव शर्मा — नेपाली कांग्रेस
हरि अधिकारी — राप्रपा
हरिबहादुर थापा — राप्रपा
योगेन्दसिंह थापा — राप्रपा

रसुवा:

डिबी लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
बालचन्द्र पौडेल — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
आङदम्बी लामा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
केशरसिंह लामा — राप्रपा
रामकृष्ण आचार्य — राप्रपा
लालु शर्मा — राप्रपा
भीमलाल थकाली — एमाले

नारायणी
रौतहट:

गोविन्दप्रसाद कोइराला — नेपाली कांग्रेस
मदनराज शर्मा — एमाले
राजनाथ भट्टराई — एमाले
वंशीधर मिश्र — एमाले
माधवकुमार नेपाल — महासचिव — एमाले
गोविन्द चौधरी — नेपाली कांग्रेस
उद्धव ढकाल — नेपाली कांग्रेस
राजेन्द्रबाबु यादव — नेपाली कांग्रेस
मोहम्मद अफताव आलम — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
रुपनारायण सिंह — नेपाली कांग्रेस
रामनारायण यादव — नेपाली कांग्रेस
मोहम्मद आरेफ मिया — एमाले
मदनमोहन उपाध्याय — नेपाली कांग्रेस
प्रदीपराज शर्मा — नेपाली कांग्रेस
कमलेशकुमार सिंह — नेपाली कांग्रेस
अशोकानन्द दास — माओवादी

बारा:

मोहम्मद अरिफ— राप्रपा
युनुश अन्सारी — राप्रपा
शेख इन्द्रिस मिया — एमाले
मोहम्मद सिद्धिकी — एमाले
राधेचन्द्र राय यादव — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सीताराम प्रसाद गुप्ता — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जगदीशचन्द्र साह तेली — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तेजनारायण साह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रघुनाथ मिश्र — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सुनीलचन्द्र श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
श्यामजी प्रसाद तिवारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शेख अब्दुल्लाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
दामोदर उपाध्याय — पूर्व मुख्यसचिव
ताराप्रसाद पाण्डे — वकिल — नेपाली कांग्रेस
विश्वनाथ अग्रवाल — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
सुरेन्द्र प्रसाद साह तेली — राप्रपा
केशरी साह कानु — माओवादी
उदय फौजदार — माओवादी
रामचन्द्र कुर्मी — माओवादी
शिवशरणप्रसाद दास — नेपाली कांग्रेस

पर्सा:

देवेन्द्र नेपाली — वरिष्ठ अधिवक्ता — नेपाली कांग्रेस
प्रेमनाथ शार्मा — नेपाली कांग्रेस
गोपाल गिरी — राप्रपा
विमलप्रसाद श्रीवास्तव — राप्रपा
अजय कुमार चौरसिया — पूर्व सांसद—नेपाली कांग्रेस
राजिव पराजुली — पूर्व मन्त्री— राप्रपा
प्रेमचन्द्र चौधरी — राप्रपा
कनैयालाल केसरी — नेपाली कांग्रेस
वृजगोपाल अग्रवाल — सद्धभावना
योगेन्द्र ठाकुर — सद्भावना
राजेन्द्रकुमार बरै — सद्भावना
शिवशरण वर्मा — राप्रपा
भूपेन्द्रलाल नेपाली — नेपाली कांग्रेस
रामबहादुर थापा — राप्रपा
रामचन्द्र प्रसाद कुसवाह — राप्रपा
ध्रुव नेपाल — नेपाली कांग्रेस
रमेश रिजाल — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
ईश्वरभक्त श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
ईश्वरचन्द्र आमात्य — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सुरेन्द्रप्रसाद चौधरी — राप्रपा
शत्रुधन प्रसाद शाह — राप्रपा
जगदिश चन्द्र गोयल — नेपाली कांग्रेस
रमेशचन्द्र मानन्धर — नेपाली कांग्रेस
सत्यनारायण श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस

मकवानपुर:

कमल थापा —मन्त्री— राप्रपा
विजय मोक्तान— राप्रपा
उमा दहाल — नेपाली कांग्रेस
ओमा टेम्पु लामा — नेपाली कांग्रेस
निर शंकर श्रेष्ठ — राप्रपा
देवेन्द्र सिंह — राप्रपा
दीपकबहादुर सिंह — राप्रपा
बद्रीप्रसाद खतिवडा — राप्रपा
विरोध खतिवडा — नेपाल हरियाली पार्टी
लोकबहादुर थापा — एमाले
कृष्णप्रसाद दाहाल — एमाले
रामनारायण विडारी — अधिवक्ता — माओवादी
लालबहादुर बानियाँ — एमाले
राधाकृष्ण गार्खाली — नेपाली कांग्रेस
रामचन्द्र माइकल अर्याल — नेपाली कांग्रेस
दिनेश उपाध्याय — नेपाली कांग्रेस
महालक्ष्मीदेवी पिया — नेपाली कांग्रेस
डम्बर बहादुर मोक्तान — माओवादी
भक्तबहादुर श्रेष्ठ — माओवादी
कृष्णजंग थापा — माओवादी
कृष्णबहादुर बानियाँ — माओवादी
डा गणेश लामा — नेपाली कांग्रेस
किशोर थापा — माओवादी
हरिराज घिमिरे — माओवादी
देवेन्द्र पराजुली— माओवादी

चितवन:

शेषनाथ अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डा मक्ष अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
उमा अधिकारी — एमाले
काशीनाथ अधिकारी — एमाले
भीम बहादुर श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
जगन्नाथ पौडेल — नेपाली कांग्रेस
गंगाधर लम्साल — नेपाली कांग्रेस
एकनाथ रानाभाट — नेपाली कांग्रेस
तीर्थ भुषाल — एमाले
जागृतप्रसाद भेटवाल — एमाले
अमिर बस्नेत — एमाले
दिपक पिया — पूर्व मेयर
कृष्णप्रसाद सापकोटा — नेपाली कांग्रेस
मुक्तिलाल चुके — नेपाली कांग्रेस
भोजराज वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विक्रम बहादुर पाण्डे — राप्रपा
सावित्री बोगटी — नेपाली कांग्रेस
चन्द्रबहादुर बोगटी — नेपाली कांग्रेस
रामकृष्ण घिमिरे — नेपाली कांग्रेस
शम्भु अर्याल — नेपाली कांग्रेस
अरुण पिया — नेपाली कांग्रेस
अखिलेश्वर शर्मा — माओवादी
योगेस शर्मा — माओवादी
दिपेन्द्र शर्मा — माओवादी

गण्डकी
गोर्खा:

वीरेन्द्रप्रसाद पोखरेले —  राप्रपा
टीकाप्रसाद पोखरेल — नेपाली कांग्रेस
रघुपन्त — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भीमकुमार श्रेष्ठ— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भुपराज पाण्डे — नेपाली कांग्रेस
सुरेन्द्र पाण्डे — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भोजराज कंडेल — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चीनकाजी श्रेष्ठ — सभापति— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मोदनाथ देवकोटा — माओवादी
इन्द्रबहादुर गुरुङ — राप्रपा
दिलबहादुर गुरुङ — जनमोर्चा
भीष्मराज कँडेल — माओवादी
कृष्ण ढकाल — माओवादी
अमृता भट्टराई — माओवादी
माया मोक्तान — माओवादी
देवेन्द्र वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चिरन्जिवी वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रमेश वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शिवदत्त ढकाल — नेपाली कांग्रेस
लोकनाथ ढकाल — नेपाली कांग्रेस
चन्द्रप्रसाद काफ्ले — माओवादी
यामप्रसाद न्यौपाने
चेतमान श्रेष्ठ
हरिलाल जोशी

मनाङ:

कोमल घले — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
टेकबहादुर गुरुङ — सभापति — नेपाली कांग्रेस
पाल्नेत गुरुङ — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस
दीपक मनाङे — तरुण दल नेपाली कांग्रेस
दीपक गुरुङ— नेपाली कांग्रेस

लमजुङ:

नरकान्त अधिकारी — पूर्व सचिव
कृष्णकान्त अधिकारी —  पूर्व महानिर्देशक
श्रीकान्त अधिकारी —  पूर्व सांसद
हरिभक्त अधिकारी —  पूर्व सांसद
तुलसीनारायण श्रेष्ठ —  नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लेखनाथ अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डिल्लीजंग गुरुङ — राप्रपा
जगत बहादुर गुरुङ — राप्रपा राष्ट्रवादी
देवेन्द्रजंग गुरुङ — राप्रपा
नरविरजंग गुरुङ — राप्रपा
खगेन्द्रजंग गुरुङ — माओवादी
क्या धनप्रसाद गुरुङ — नेपाली कांग्रेस
चन्द्र बहादुर कुवँर — नेपाली कांग्रेस
पूर्णकान्त अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शंकरकान्त अधिकारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शेरबहादुर भण्डारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

तनहुँ:

टुकराज सिग्देल — पूर्व सांसद—एमाले
विश्वहादुर अधिकारी — एमाले
भीमबहादुर अधिकारी — सह सचिव
ताराप्रसाद श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
ध्रुव वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रविचन्द्र पोखरेल — नेपाली कांग्रेस
रामचन्द्र पौडेल— पूर्व सभामुख — नेपाली कांग्रेस
सुभास चन्द्र पोखरेल — कर्मचारी
गोविन्दराज जोशी — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस
अमरराज कैनी — पूर्व राज्यमन्त्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विष्णुवीर आले — नेपाली कांग्रेस
गोवर्द्धन राना — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कुलचन्द्र वाग्ले — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
निर्मल शर्मा— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
दुर्गादेवी श्रेष्ठ — राप्रपा
रेशमलाल श्रेष्ठ — राप्रपा
यामबहादुर आले — नेपाली कांग्रेस
डम्बरबहादुर श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
दुर्गाबहादुर अधिकारी — राप्रपा
शालिकराम काफ्ले — माओवादी
प्रदिप काफ्ले — माओवादी
केदार पराजुली — जनमोर्चा
युवराज मिश्र — माओवादी
युवराज खनाल — माओवादी

कास्की:

कृष्णबहादुर गुरुङ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तारानाथ रानाभाट — पूर्व सभामुख— नेपाली कांग्रेस
शुक्रराज शर्मा — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
रमेशचन्द्र शर्मा — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
पोषणनाथ पौडेल — नेपाली कांग्रेस
यज्ञबहादुर थापा — नेपाली कांग्रेस
भीमसेन थापा— नेपाली कांग्रेस
सूर्यबहादुर केसी — राप्रपा
जंगबहादुर कुँवर — राप्रपा
रामबहादुर भण्डारी — राप्रपा
क्षेत्र बहादुर क्षेत्री — राप्रपा
डा महेन्द्रबहादुर कार्की — राप्रपा
गणेशबहादुर गुरुङ — राप्रपा
रमेश बहादुर भट्टराई — राप्रपा
प्रकाश गुरुङ — नेपाली कांग्रेस
तुलबहादुर गुरुङ — एमाले
रविन्द्र अधिकारी — एमाले
सोमनाथ प्यासी — एमाले
होमप्रसाद अधिकारी — नेपाली कांग्रेस
कृष्ण बहादुर थापा — एमाले
झलक सुवेदी — एमाले
लक्ष्मी कार्की सुवेदी — एमाले
रामहरि बराल — माओवादी
किशोर शाही — माओवादी

स्याङ्जा:

खगेन्द्रराज रेग्मी — सभापति — नेपाली कांग्रेस
गोपालमान श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
क्या. रुद्रमान गुरुङ — नेपाली कांग्रेस
बाबुराम रेग्मी — नेपाली कांग्रेस
जयप्रसाद पौडेल — नेपाली कांग्रेस
शंकरप्रसाद पाण्डे — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
शिवकुमार अधिकारी — नेपाली कांग्रेस
रामबहादुर थापा — एमाले
लक्ष्मीपति पौडेल — एमाले
खेमनारायण ढु्रंगाना — एमाले
लोकराज शर्मा— एमाले
त्रिलोचन ढकाल — पूर्वमन्त्री — एमाले
महेन्द्र थापा — पूर्व सांसद — एमाले
ध्र्रुवराज लम्साल — एमाले
प्रेमनारायण पौडेल — सचिव — एमाले
चक्रबहादुर पराजुली — पूर्वसचिव
भोजराज अर्याल — नेपाली कांग्रेस
कमलप्रसाद पंगेनी — नेपाली कांग्रेस
लालगोपाल अर्याल — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डा नरेन्द्र थापा — राप्रपा
तोरणबहादुर गुरुङ — राप्रपा
जगतबन्धु अर्याल — राप्रपा
चन्द्र बहादुर गुरुङ — राप्रपा
पिताम्बर थापा — राप्रपा
ओम गुरुङ — राप्रपा
डोलराज तिवारी — राप्रपा
तुलसी पाण्डे — राप्रपा
सोमनारायण श्रेष्ठ — राप्रपा
विष्णु खाँड — राप्रपा
निलकण्ठ काफ्ले — राप्रपा
तेजप्रसाद कोइराला — राप्रपा

लुम्बिनी
गुल्मी:

त्रैलोक्यप्रताप सेन ओली— नेपाली कांग्रेस
श्रीप्रसाद बुढाथोकी— राप्रपा
गोविन्दप्रसाद थापा —नेपाली कांग्रेस
भक्तबाहादु पुन—पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
प्रेमनाथ अर्याल — नेपाली कांग्रेस
चन्द्र भण्डारी — नेपाली कांग्रेस
चन्द्र केसी — नेपाली कांग्रेस
फणिन्द्र भण्डारी — एमाले
गोकर्ण विष्ट — एमाले
प्रदिप ज्ञवाली — एमाले
महेन्द्रराज श्रेष्ठ — एमाले
महादेव पन्थी — एमाले
गोकुल पाण्डे — राप्रपा
प्रेमबहादुर चन्द — राप्रपा
सूर्यबहादुर सेन ओली — राप्रपा

अर्घाखाँची:
ढुण्डीराज शास्त्री — पूर्वमन्त्री — नेपाली कांग्रेस
शोभाकर शर्मा— नेपाली कांग्रेस
डा काशीराज उपाध्याय — राप्रपा
डा चोपलाल भुषाल — नेपाली कांग्रेस
रामबहादर बिसी — नेपाली कांग्रेस
मोदनाथ प्रश्रित — एमाले
लक्ष्मणबहादुर रायमाझी — एमाले
डिल्लीराज शर्मा — एमाले
पुष्पा भुषाल — नेपाली कांग्रेस

कपिलवस्तु:

डा रुद्रप्रताप शाह — नेपाली कांग्रेस
विरेन्द्र प्रताप शाह — राप्रपा
दिपकुमार उपाध्याय— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शंकर गर्ग — नेपाली कांग्रेस
सितादेवी गर्ग — राप्रपा
रामनाथ शर्मा — माओवादी
कमलेश कुमार शर्मा — नेपाली कांग्रेस
अजयप्रताप शाह — राप्रपा
वीरेन्द्र कनौडिया — एमाले
दिनानाथ शर्मा — जनमोर्चा
राजकुमार कनौडिया — एमाले
सुमनप्रताप जबरा — एमाले
सूर्यप्रताप जबरा — एमाले
मोहम्मद अरिफ — एमाले

रुपन्देही:

रामकृष्ण ताम्राकार — पूर्वमन्त्री — नेपाली कांग्रेस
निरञ्जन थापा — पूर्वमन्त्री — राप्रपा
दिपक बाहोरा — पूर्वमन्त्री — राप्रपा
राजकुमार श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सूर्यप्रसाद प्रधान — नेपाली कांग्रेस
दुर्योधन सिंह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डिल्लीप्रसाद  आचार्य — एमाले
मदनप्रसाद पौडेल — राप्रपा
कपुर ज्ञवाली — एमाले
नारायण शर्मा — एमाले
बुद्ध राना — सद्भावना
श्यामसुन्दर गुप्ता— सद्भावना
काशीराज बर्मा— सद्भावना
देवीराम चौधरी— सद्भावना
शर्वेन्द्रनाथ शुक्ल— सद्भावना

पाल्पा:
नारायणप्रसाद कोइराला — नेपाली कांग्रेस
राजन पन्त — नेपाली कांग्रेस
दुर्गाबहादुर राना — नेपाली कांग्रेस
अखण्डप्रसाद वैजु — राप्रपा
माधवसिंह रायमाझी — एमाले
सोमप्रसाद पाण्डे — एमाले
यादवबहादुर रायमाझी — एमाले
धर्मबहादुर पौडेल — नेपाली कांग्रेस
ज्ञानबहादुर पौडेल — माओवादी
गम्भीरजंग कार्की — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरी नेपाल — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
प्रेमनाथ बस्याल
भूपेन्द्र गैरे — एमाले
कमलराज रेग्मी — राप्रपा
अच्युतराज गौतम — नेपाली कांग्रेस

नवलपरासी:
तिलक सापकोटा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
महेन्द्रध्वज जिसी — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
दुर्गादेवी भट्टराई — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
प्रेमनारायण पाठक — नेपाली कांग्रेस
खेमनारायण फौजदार — नेपाली कांग्रेस
त्रियोगी नारायण चौधरी — नेपाली कांग्रेस
हृदयेश त्रिपाठी — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस
दुर्गानारायण चौधरी — सद्भावना
प्रदीप अग्रहरी — सद्धभावना
सीताराम अग्रहरी — सद्भावना
ध्रुवबहादुर प्रधान— राप्रपा
चन्द्रमणि खरेल — एमाले
फणिनारायण पाण्डे — एमाले
रविन्द्रनाथ शर्मा — पूर्वमन्त्री— राप्रपा
हेमन्त ज्ञवाली — राप्रपा
हिमलाल ज्ञवाली — राप्रपा
देवबहादुर खत्री — एमाले
दयानिधि कोइराला — एमाले
घनश्याम शर्मा — माओवादी
शान्ता मानवी — एमाले
तारापति वाग्ले — नेपाली कांग्रेस
हेमराज कोइराला — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कृष्णचन्द्र नेपाली — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विदुर घुरासैनी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डिल्लीराज शर्मा — माओवादी
देवेन्द्रराज कडेँल — नेपाली कांग्रेस

धवलागिरी
पर्वत:

जसमती गुरुङ — नेपाली कांग्रेस
लालकाजी गुरुङ — नेपाली कांग्रेस
इच्छाबहादुर गुरुङ — राप्रपा
विकास गौचन — एमाले
देव पौडेल — एमाले
डिल्लीराम शर्मा — नेपाली कांग्रेस
अर्जुन जोशी — नेपाली कांग्रेस
नवराज गुरुङ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रामचन्द्र शर्मा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
याम शर्मा पौडेल — नेपाली कांग्रेस
इन्दु शर्मा — नेपाली कांग्रेस
दिवाकर शार्मा — नेपाली कांग्रेस
क्षेत्रबहादुर गुरुङ — राप्रपा
डम्बरबहादुर मल्ल— राप्रपा
देवेन्द्र मल्ल — राप्रपा

बाग्लुङ:
ओमकार प्रसाद गौचन — नेपाली कांग्रेस
विष्णुबम मल्ल — नेपाली कांग्रेस
गोविन्द प्रसाद कंडेल — माओवादी
गोविन्द शर्मा — जनमोर्चा
चित्रबहादुर केसी — जनमोर्चा
जगदीश उपाध्याय — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गणेशबहादुर थापा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जगदिश ढकाल — माओवादी
रत्ना शेरचन — नेपाली कांग्रेस
जित बहादुर क्षेत्री — राप्रपा
धर्मेन्द्र विश्वकर्मा — माओवादी

म्याग्दी:
दिलबहादुर केसी —  नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रेशम बानियाँ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
टेकहादुर बानियाँ — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लालचन्द्रलाल भण्डारी — राप्रपा
भीमप्रसाद गौचन — राप्रपा
हरिप्रसाद शर्मा — माओवादी
देवेन्द्र भण्डारी — माओवादी
लालबहादुर केसी — माओवादी
हिराबहादुर विश्वकर्मा — माओवादी
गोपाल बानियाँ — एमाले
चन्द्र बानियाँ — एमाले
रामचन्द्रराज भण्डारी — एमाले
भगवान श्रेष्ठ — एमाले

मुस्ताङ:
नरबहादुर हिराजन— राप्रपा
भीमप्रसाद शेरचन— एमाले
रोमी गौचन — नेपाली कांग्रेस
निर्मल गौचन — नेपाली कांग्रेस
विकास तुलाचन — नेपाली कांग्रेस

राप्ती
दाङ:
खुमबहादुर खड्का — पूर्व मन्त्री - नेपाली कांग्रेस
रणबहादुर शाह — राप्रपा
पर्शुनारायण चौधरी — राप्रपा
शिवराज गौतम — माओवादी
शंकर पोखरेल — पूर्व सांसद— एमाले
दीपक गिरी — नेपाली कांग्रेस
गेहेन्द्र गिरी — नेपाली कांग्रेस
वलदेव मजगैया — नेपाली कांग्रेस
डिल्ली चौधरी — नेपाली कांग्रेस
भीमनारायण चौधरी — नेपाली कांग्रेस
हरिराज रेग्मी — माओवादी
देवीराम शर्मा — माओवादी
नवराज पोखरेल — माओवादी
कृष्णराज  शर्मा — माओवादी
कृष्णकिशोर घिमिरे — नेपाली कांग्रेस
यज्ञबहादुर बुढाथोकी — नेपाली कांग्रेस
छविकुमार शेर्पा — नेपाली कांग्रेस
गणेशकुमार शर्मा — नेपाली कांग्रेस

सल्यान:
छविप्रसाद देवकोटा — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
हरिहर शर्मा — माओवादी
देवकी शर्मा — माओवादी
दिपेन्द्रराज आचार्य — माओवादी
डिल्लीराज रेग्मी — नेपाली कांग्रेस
कल्पना श्रेष्ठ — राप्रपा
नेत्रबहादुर श्रेष्ठ — राप्रपा
प्रकाश ज्वाला — पूर्व सांसद — एमाले
निर्मल श्रेष्ठ —  राप्रपा
राजेन्द्र बहादुर शाह— नेपाली कांग्रेस

प्यूठान:
मुक्तिप्रसाद शर्मा — नेपाली कांग्रेस
दयानिधी शर्मा — एमाले
डिल्लीराज आचार्य — जनमोर्चा
शिवराज सुवेदी — नेपाली कांग्रेस
सुशीला शर्मा — नेपाली कांग्रेस
लक्ष्मी घर्ती — माओवादी
देवेन्द्र सुवेदी — राप्रपा

रुकुम:
गोपालजी जंग शाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लेखराज शर्मा — जनमोर्चा
तीर्था गौतम — एमाले
लेखनाथ गौतम — नेपाली कांग्रेस
हरिराज गैतम — राप्रपा
देवीदत्त शर्मा — माओवादी
कृष्णबहादुर बोहोरा — माओवादी

कर्णाली
रोल्पा:

बालाराम घर्तीमगर — राप्रपा
कमानसिंह पुन — राप्रपा
सुरेन्द्र हमाल — पूर्वमन्त्री — नेपाली कांग्रेस
लेखनाथ आचार्य — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
रेगबहादुर सुवेदी — नेपाली कांग्रेस
रविराज आचार्य — माओवादी
कृष्णबहादुर हमाल — माओवादी
दलबहादुर राना — माओवादी
दिलबहादुर पुन — माओवादी
कर्णबहादुर बुढामगर — एमाले
दशरथ पुन — जनमोर्चा
कल्पना बुढामगर— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
किरणबहादुर गौतम — माओवादी

जुम्ला:
श्रीलाल हमाल— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
योगेन्द्रजंग शाही — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भक्तबहादुर रोकाया — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
डिल्लीबहादुर महत — एमाले
रामबहादुर  बुढा — नेमकिपा
नरविरजंग शाही — नेपाली कांग्रेस
चक्रबन्धु श्रेष्ठ— नेपाली कांग्रेस
राज बहादुर शाही— राप्रपा
कृष्णबहादुर महत — राप्रपा
अदम सिंह कठायत — राप्रपा
देवीप्रसाद न्यौपाने — नेमकिपा
हरेराम देवाकोटा — एमाले
कृष्णहरि देवाकोटा — एमाले

कर्णाली
मुगु:
हस्तबहादुर मल्ल — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस
ऐनबहादुर शाही — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चन्द्रबहादुर शाही — स एमाले
कृष्ण बहादुर मल्ल— राप्रपा
देव बहादुर थापामगर — जनमोर्चा
विष्णुबहादुर मल्ल— नेमकिपा
देवीबहादुर ऐर — राप्रपा

कालीकोट:
अनिल योगी —माओवादी
प्रेम कैदी — माओवादी
डि बि  नेपाली  — एमाले
हरि बहादुर सिंह — नेमकिपा
तिलक न्यौपाने — एमाले
यज्ञराज न्यौपाने —एमाले
लक्ष्मीप्रसाद कोइराला — नेपाली का्रग्रेस प्रजातान्त्रिक
हर्षबहादुर शाही — नेपाली कांग्रेस
लालप्रसाद न्यौपाने — नेमकिपा
ताराप्रसाद कोइराला — नेपाली कांग्रेस

डोल्पा:
कर्णबहादुर बुढा — राप्रपा
नरबहादुर बुढाथोकी — राप्रपा
मोती प्रसाद पहाडी — नेपाली कांग्रेस
लक्ष्मी नारायण न्यौपाने — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
देवीलाल बुढा — एमाले
नरबहादुर न्यौपान — एमाले
विमल पहाडी — नेपाली कांग्रेस

हुम्ला:
अंगबहादुर लामा —जनमोर्चा
चक्रबहादुर शाही — पूर्व सांसद  — नेपाली कांग्रेस
सुरविर शाही — पूर्वमन्त्री — राप्रपा
फटिकबहादुर विष्ट — एमाले
हस्तबहादुर शाही — नेपाली कांग्रेस
नरबहादुर शाही — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जीवनबहादुर शाही — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

भेरी
बाँके:
मोहम्मद सिद्धिकी — नेपाली कांग्रेस
कृष्णमान श्रेष्ठ — नेपाली कांग्रेस
कृष्णसिंह परियार — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
ओम प्रकाशजंग राणा — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
फत्तेसिंह थारु — राप्रपा
कालुराम ठकुरी — माओवादी
ज्ञानु केसी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
कालीबहादुर शाही — जनमोर्चा
सत्यनारायण तिवारी — सद्भावना
राजिव चौधरी — एमाले
सुन्दर खड्का — एमाले
सुशिल कोइराला — नेपाली  कांग्रेस
अरुण कोइारला  — नेपाली कांग्रेस
रुपनारायण कसौधन — सद्भावना
विजया कोइराला — नेपाली कांग्रेस
उमा कार्की — नेपाली कांग्रेस
विजया अर्याल — नेपाली कांग्रेस
किरणसिंह क्षेत्री — शिवसेना नेपाल
किरण बुढाथोकी — शिवसेना नेपाल

बर्दिया:
बामदेव गौतम — पूर्व उपप्रधानमन्त्री — एमाले
गोविन्द ज्ञवाली — पूर्व सांसद — एमाले
खेमराज भट्ट मायालु — पूर्व मन्त्री  — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
अरुणसिंह राठौर — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
किशोरसिंह राठौर — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गजेन्द्रसिंह क्षेत्री — एमाले
गगन चौधरी — एमाले
कासीनाथ पौडेल — नेपाली कांग्रेस
कृष्णचन्द्र सिंह थापा  — माओवादी
राधेश्याम चौधरी — सद्भावना
देवेन्द्र चौधरी — सद्भावना

सुर्खेत:
पूर्णबहादुर खड्का — पूर्वमन्त्री नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
शिवराज जोशी — नेपाली कांग्रेस
हृदयराम थानी — नेपाली कांग्रेस
अमरनाथ शर्मा  — एमाले
राचन्द्र शर्मा — माओवादी
रामबहादुर शाही — जनमोर्चा
गगनबहादुर सिंह — राप्रपा

दैलेख:
शिवराज जोशी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
वृषबहादुर शाही — राप्रपा
कृष्णप्रसाद कोइराला — राप्रपा
प्रेमबहादुर शाही राप्रपा
रामबहादुर थापा  — जनमोर्चा
राजेन्द्रबहादुर शाही — नेमकिपा
देवेन्द्र जोशी — नेपाली कांग्रेस
हरिहर शर्मा —एमाले
देवीराम खड्का  — एमाले
कृष्ण बहादुर ठकुरी — एमाले
रामहरि कोइराल — नेमकिपा
गगनबहादुर शाही — एमाले
भक्तबहादुर खड्का  — नेपाली कांग्रेस

कैलाली:
टेकबहादुर चोख्याल — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
राजनम चौधरी — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रामसरन चौधरी  — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गगनबहादुर कुँवर — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
प्रकाशबहादुर चन्द — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
मोहनबहादुर रावल — राप्रपा
शुसिला स्वार — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
जन्मोय भट्ट—  नेपाली कांग्रेस
दीर्घसिंह भाट — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
चन्द्रसिंह भट्टराई — नेपाली कांग्रेस
चन्द्रसिंह चौधरी — एमाले
राजेन्द्रसिंह मल्ल — एमाले
मोहनबहादुर मल्ल — राप्रपा

डोटी:
शिवराज जोशी — नेपाली कांग्रेस
रामचन्द्र भट्ट — नेपाली कांग्रेस
वीरबहादुर बलायर — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
भक्तबहादुर बलायर — पूर्व मन्त्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सिद्धराज ओझा — नेपाली कांग्रेस
यज्ञराज पाठक — नेपाली कांग्रेस
सत्यराज पन्त — राप्रपा
भक्त बहादुर खड्का — एमाले
विष्णुबहादुर खत्री — राप्रपा
रामचन्द्र जोशी — राप्रपा
श्रीमान श्रेष्ठ — राप्रपा

सेती
अछाम:
नैनबहादुर स्वार — राप्रपा
देवेन्द्रर बहादुर शाह — राप्रपा
मोतीलाल बोहोरा — नेपाली कांग्रेस
भीमबहादुर रावल — पूर्व मन्त्री— एमाले
रामबहादुर विष्ट — पूर्व सांसद— नेपाली कांग्रेस
बलबहादुर कुँवर — नेपाली कांग्रेस
विजय कुँवर — एमाले
नैनसिंह कठायत — एमाले
गोविन्दबहादुर शाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रामबहादुर रावल — पूर्व सचिव
डा तिलक रावल — पूर्व गर्भनर
ललितबहादुर पाण्डे — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

बझाङ:
सुरेशबहादुर मल्ल — नेपाली कांग्रेस
वसन्तबहादुर सिंह — राप्रपा
नरेशबहादुर सिंह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विष्णुबहादुर खत्री — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
गगनसिंह मल्ल — एमाले
सत्यराज भण्डारी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
लोकराज जोशी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
राजेन्द्रबहादुर खत्री — जनमोर्चा
चिन्तामणि शर्मा — माओवादी
निर्मला शाह — नेपाली कांग्रेस
शमशेरबहादुर शाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

बाजुरा:
जयराज गिरी — पूर्व सांसद — नेपाली कांग्रेस
नरसिंह गिरी — पूर्व सांसद — राप्रपा
हिक्मतबहादुर शाही — पूर्व सांसद — एमाले
देवराज जोशी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
सूर्यबहादुर शाह — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

महाकाली
कञ्चनपुर:

उर्वादत्त पन्त — एमाले
पुष्पराज पन्त — एमाले
धनबहादुर शाही — राप्रपा
लालचन्द्र जोशी — नेपाली कांग्रेस
रमेश लेखक — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
तारणीदत्त चटौत — नेपाली कांग्रेस
पदम ठकुराठी — राप्रपा
देवीदत्त शर्मा — माओवादी
अन्तराज भट्ट — जनमोर्चा
इन्द्र बहादुर खत्री — राप्रपा
आनन्ददेव जोशी — नेपाली कांग्रेस

डडेल्धुरा:
वागेश्वरीदत्त चटौत — कर्मचारी
रघुनाथ भट्ट — नेपाली कांग्रेस
दिलबहादुर ऐर — एमाले
वीरबहादुर देउवा — एमाले
रामचन्द्र भट्ट — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
रत्नबहादुर ऐर — एमाले
प्रेमदत्त चटौत — माओवादी
विष्णुकान्त जोशी — नेपाली कांग्रेस
लक्ष्मी भट्ट — राप्रपा
कल्पना विष्ठ — राप्रपा
गणेशबहादुर देउवा — जनमोर्चा

बैतडी:
आनन्ददेव भट्ट — एमाले
केशवबहादुर चन्द — नेपाली कांग्रेस
बैठकबहादुर चन्द — राप्रपा
जयन्तबहादुर चन्द — राप्रपा
अरुण चन्द — राप्रपा
धर्मराज जोशी — एमाले
कृष्णकुमार जोशी— नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक
विजयध्वज चन्द — नेपाली कांग्रेस
गंगादत्त जोशी —    नेपाली कांग्रेस
लोकनाथ लेखक —    नेपाली कांग्रेस
गणेशदत्त लेखक — नेपाली कांग्रेस
नरेन्द्रबहादुर चन्द — नेपाली कांग्रेस

दार्चुला:
मानबहादुर चन्द — नेपाली कांग्रेस
भीमबहादुर पाल — राप्रपा
बिरसिंह बोहोरा — एमाले
डम्बर अवस्थी — राप्रपा
डम्बरसिंह धामी — एमाले
दिलेन्द्रप्रसाद बडु — नेपाली कांग्रेस
विक्रमबहादुर बम — राप्रपा
दिलबहादुर जोशी — नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक

(यो सूची २०६० माघमा तयार भएकाले सम्बन्धित व्यक्तिको तत्कालीन अवस्थाको जिम्मेवारी, दल र संस्था उल्लेख छ)

http://www.nepallive.com बाट साभार 

रत्नाकर डाकुबाट वाल्मीकि ऋषि अर्थात् प्रचण्ड

Indira Prasai Narendra Raj Prasai 

•••

"आउनुहोस्, हामी सबै एकै ठाउँमा उभिएर राजनीतिलाई भावना र उत्तेजना होइन, आर्थिक वृद्धिमा केन्द्रित गरौँ । सपनाहरूको क्रान्ति धेरै भयो, अब हामीलाई उपलब्धिहरूको क्रान्ति चाहिएको छ । राजनैतिक प्रतिवद्धता, व्यवस्थापकीय कुशलता र राष्ट्रप्रति इमानदारी भयो भने राष्ट्रको सम्वृद्धि र परिवर्तन हामीबाटै र अहिले नै सम्भव छ भन्ने तथ्य लोडसेडिङको समाप्ति र तीव्र आर्थिक वृद्धिले प्रमाणित गरि नै सकेको छ ।

आउनुहोस्, विभेद र वहिष्करणलाई अस्वीकार गर्दै राष्ट्रिय एकतालाई मजबुत पारौँ । आर्थिक क्रान्तिका लागि साझा संकल्प गरौँ, समृद्ध र न्यायपूर्ण राष्ट्र निर्माण गरौँ ।"

• पूर्व प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'

~~

अहिलेको अवस्थामा कुनै पनि देशभक्त नेपालीले उपरोक्त विचारको कार्यान्वयन भन्दा बढी केही चाहेका छौँ र ? 

~~

दश महिने प्रचण्ड सरकारले राष्ट्रका कतिपय क्षेत्रमा देखाएको शान्त, सौम्य तथा सकारात्मक राष्ट्रवादी गतिविधि र सुदृढ व्यवस्थापकीय कार्यका कारण जाँदा जाँदैका उनका यी वाणीमा पनि विश्वास गर्ने कि भन्ने अवस्थामा हामी नेपालीले पूर्वाग्रह र स्वार्थ रहीत भएर एक पटक कमरेड प्रचण्डलाई पुष्पकमलका रूपमा हार्दिक सम्मान गर्नुपर्छ कि भन्ने मेरो नीजि विचार हो ।

~~

आखिर हामी पनि डाकु रत्नाकरकै रूपान्तरणवाट निर्मित वाल्मीकि ऋषिका आराधक नै हौँ ।

काठमाडौंलाई भीमदत्तको एउटा सेना जीवितै छ भन्दिनू

पूर्णबहादुर रोक्का, भीमदत्त पन्तद्वारा गठित जनसेनाका एक सिपाही(१९९४ सालमा प्युठानमा जन्मिएका पूर्णबहादुर रोक्का भीमदत्त पन्तद्वारा गठित जनसेनाका एक सिपाही हुन् । भीमदत्तको हत्यापछि गिरफ्तार भएर ७ वर्ष जेलमा बसेर रिहा भएपछि उनी जोगबुढास्थित रङ्गुना खोलाको बगरमा गिट्टी कुटेर जीवनको गुजारा चलाइरहेका छन् । उनकै निवासमा लिइएको अन्तर्वार्ताको सम्पादित अंश प्रकाशित गरिएको छ)

»»यहाँको जन्म कहिले, कहाँ भएको हो ?

मेरो जन्म वि.सं. १९९४ मा प्युठानमा भएको हो । बाजेहरू डँडेल्धुरा बसाइँ सरेका थिए । पण्डितले दिलबहादुर नाम राखिदिए पनि मलाई पूर्णबहादुर भनेर चिन्छन् । अहिले यही डँडेल्धुराको जोगबुढास्थित रङ्गुनाको किनारमा ऐलानीमा छाप्रो हालेर बसेको छु ।

»»भीमदत्त पन्तसँग तपाईंको चिनजान कहाँ भएको हो ?

२००७ सालमा ब्रह्मदेव नाकामा नुन लिन जाँदा भीमदत्त पन्तसँग मेरो भेटघाट भएको हो । भीमदत्त २००७ सालको क्रान्तिमा भाग लिएका तर दिल्ली सम्झौताबाट असन्तुष्ट कमान्डर रहेछन् । उसबेला मलाई त्यो कुरा थाहा थिएन । जेलबाट रिहा भएपछि भीमदत्तले आफ्नै नेतृत्वमा पार्टी गठन गरे । नाकामा भारतीय अत्याचार र सामन्ती कहरका विरुद्ध उनले विद्रोह गरे । म पनि उनको पार्टीको एकजना सिपाही थिएँ ।

»»आन्दोलन कसरी सुरु भएको थियो ? केके गर्नुभयो त ?

काठमाडौँको बेवास्ता र भारतीय ज्यादतीले जनता आजित थिए । तीन वर्षदेखि नेपालमा नुन रोक्का भएको थियो । भारतीयहरूलाई ‘काली स्वास्नीको ४ आना, गोरी स्वास्नीको ८ आना’ कर तिर्नुपथ्र्याे । जाली तमुसकले गरिबलाई उठिबास गराइरहेको थियो । प्रहरीले ती सबैको रक्षा गथ्र्याे । थानाका मुखियालाई बोरामा पोको पारेर जिउँदै महाकाली नदीमा फालिदिए । जनतालाई नुन बाँडिदिए । हामीले नाकाका सबै भारतीय व्यापारीलाई लखेट्यौँ र तिनका पसलमा आगो लगायौँ ।

»»विद्रोहको नेतृत्व कसले गथ्र्याे ? सेना पनि थिए कि ?

छाकमा ५ बोरा चामल खाने फौज थियो । तिमीहरूकै खुन खाएका हुन् भनेर नुन र चामल जनतालाई बाँडिदिन्थ्यौँ । हातले बाँड्दा तलमाथि होला भनेर साबेलले बाँड्थ्यौँ । मुख्य नेता भीमदत्त थिए । फौज थियो । जनता सबै अत्याचारको विरुद्ध उत्रिएका थिए । नेता, जनता, फौजको लर्काे लाग्थ्यो ।

»»भीमदत्तका विषयमा राेचक प्रसङ्ग केही छन् ?

भनेर साध्य नै छैन । उनी असाध्यै दूरदर्शी र जनतालाई माया गर्ने नेता थिए । त्यस्तो मान्छे त देखेकै छैन । उनले श्रीमतीसँग बिदा हुने बेलामा ‘साउनको महिना घर आय आया, नआया तिमी राँडी भयौ’ भन्दै हिँडेका थिए । नभन्दै त्यस्तै भयो, उनी साउनमा घर पुगेनन्, मारिए ।

»»भीमदत्तको फौजलाई तालिम कसले दिन्थ्यो ? हतियार कहाँबाट आउँथ्यो ?

भीमदत्त आफैँ फौजी मान्छे थिए । भारतीय सेनाका अवकाश प्राप्त हबल्दार हाम्रो सेनामा थिए । धनगढीको लडाइँमा उनी भारतीय सेनाद्वारा मारिए । हामीले सरकार र सामन्तका हतियार खोसेर फौज बनाएका थियौँ ।

»» धनगढीको मोर्चामा तपाईंहरूले ठूलो क्षति बेहोर्नुपरेको चर्चा छ नी ?

हामी लगातार ३ दिन ३ रात लडेका थियौँ । धनगढी जित्न पाएको भए नेपालै कब्जा हुन्थ्यो । मेरो टाउकोमा उसबेलाको घाउको दाग अझै छ । हाम्रो ३०० जतिको फौज थियो । हामीसँग लड्न सरकारले भारतीय सेना पनि बोलाएको रहेछ । हाम्रो गोलीगट्ठा सकियो । त्यसपछि कति मरे, लेखाजोखा भएन । म आफैँ घाइते थिएँ । साथीहरूले छोडेर गए । म¥यो भन्ठानेर होला । मैले भने लाससँग मरेझैँ गरेर पल्टिएर ज्यान जोगाएको हूूँ ।

»»भीमदत्त पन्त कसरी मारिए ? केही बताइदिनुहुन्छ कि ?

धनगढीमा क्षति भएपछि फौज पहाडमा क्रियाशील थियो । भारतीय र शाहीसेनाले पछ्याउँदै थियो । कारी गाउँका लालबहादुर बोहोरा प्रहरी थिए । उनी भीमदत्तका मित थिए । उसले विश्वासघात गरेछ । बासको इरामा बन्दुक भित्तामा अड्याएर खाना खान सुरुमात्र गरेका थियौँ, गोली चल्यो । सुरुमै भीमदत्तलाई ताकेर गोली हानेछन् । उनको छातीमा ३ गोली लागेको थियो ।

»»प्रतिरोध गर्नुभएन ? भीमदत्तले केही भन्न भ्याएनन् ?

मर्ने बेलामा ‘मेरो खुन बौरनेछ’ भनेका थिए । दुवै पक्षले फायर नखोल्ने सहमति थियो । उनीहरूले नियम उल्लङ्घन गरे । हामी असावधान भएछौँ । आदेशबिना गोली चलाउन पनि भएन ।

»»तपाईं जेल पनि पर्नुभयो कि ? कहिले छुट्नुभयो ?

२००९ सालमा गिरफ्तार भएर ७ वर्ष जेलमा बसेँ । २०१६ सालमा बहुदल आएपछि रिहा भएँ । जेलमा भीमदत्तका सबै राजबन्दीलाई छोड्ने पत्र माथिबाट जेलमा आएको रहेछ ।

»»तपाईंलाई सङ्गठित गर्न कोही आउँदैनन् ?

एमाले पार्टीका मान्छेहरू आएर तिमी भीमदत्तका सिपाही रहेछौ, पार्टीमा लागौँ भन्थे । धेरैपछि माओवादीहरू लिन घरैमा आए । तर गएको छैन । भीमदत्तजस्ता मान्छे नै देख्दिनँ । जनतालाई माया नगर्नेले जनताको सरकार कसरी बनाउला भन्ने ठान्छु ।

»»भीमदत्तको आज ठूलो महिमा छ । तपाई जिउँदो सहिद भेट्न कोही आउँदैनन् त ?

म त ऐलानी जग्गामा छाप्रो हालेर बसेको छु । बगरका गिट्टी कुटेर जीविका चलाएको छु । सहरमा केके हुन्छ, मलाई थाहा छैन । भीमदत्तकै विषयमा चलचित्र बनेको पनि सुनेको थिएँ । तर पैसा नभएर हेर्न जान सकिनँ ।

»»देशमा गणतन्त्र आयो, कसरी बुझ्नुभएको छ ?

देशमा अब झन् ठूलो उथलपुथल हुनसक्छ । शान्ति हुनेवाला छैन ।

»»अन्तिममा थप केही भन्न चाहनुहुन्छ ?

राजनीतिमा लागियो । जेल, यातना सबै भोगियो । लडाइँ लडेकै हो । जेलबाट छुटेपछि बिहे गरेर यहाँ बसेको छु । लौ हजूर, भीमदत्तको एउटा सेना जिउँदै छ भन्ने खबर काठमाडौँलाई दिनुहोला ।

http://eratokhabar.com बाट

पारिबाट ल्याएका मान्छेले चुनाव रोकिँदैन : उपेन्द्र यादव

संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले आफ्नो कार्यक्रम बिथोल्न राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) नेपालले भारतबाट समेत भाडाका मान्छे ल्याएको आरोप लगाएका छन्।

‘हाम्रो कार्यक्रम बिथोल्न राजपाले पारीबाट मान्छे ल्याएका थिए, तर नेपाली जनता चुनाव चाहन्छन्, पारिबाट ल्याइएका मान्छेले रोकेर चुनाव रोकिँदैन, जनताले डन्डा लगाएर ती मान्छेलाई लखेटेर पठाइदिए,’ यादवले मंगलबार सेतोपाटीसँग भने, ‘जनताको उत्साहजनक उपस्थितिले हाम्रो कार्यक्रम शानदार ढंगले सफल भयो।’

पटक–पटक चुनावको मिति सारेर जनतालाई मतदानको अधिकारबाट वञ्चित पार्न नहुने भन्दै यादवले सरकारले पनि आफूले गरेका बाचा पूरा गर्नुपर्ने बताए।

हाल विराटनगरमा रहेका यादवसँग सेतोपाटीले टेलिफोनमा गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

तराई मधेसमा घुमेपछि निर्वाचनको माहोल कस्तो पाउनुभएको छ?

बीस वर्षपछि हुन गइरहेको गाउँपालिका, नगरपालिका निर्वाचनका लागि जनता लालायित छन्। उनीहरूले यसलाई बडो आकांक्षा र भरोसाका साथ हेरिरहेका छन्। मैले पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म तराई मधेसका विभिन्न ठाउँ घुमेँ। सबैतिर जनता चुनावको व्यग्र प्रतीक्षामा छन्। स्थानीय लोकतन्त्र भनेकै जनताका लागि हो। स्थानीय लोकतान्त्रिक संस्था भनेकै गाउँपालिका र नगरपालिका हुन्। यसका लागि जनतामा व्यापक उत्साह मैले पाएको छु।

कतिपय ठाउँमा तपाईंलाई समेत अवरोध भयो नि?

अवरोध गर्न खोजिएको थियो, तर जनताले कुटेर खेदे। यसले पनि निर्वाचनलाई लिएर जनता कति उत्साहित छन् भन्ने थाहा हुन्छ। राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) नेपालको गढ भनिएको सर्लाहीको सबैभन्दा बलियो ठाउँमै मैले कार्यक्रम गरेर आएँ। त्यहाँ सभा गर्न नदिने, हाम्रो पार्टीलाई प्रवेश नै गर्न नदिने भनेर सात दिनदेखि अभ्यास भएको थियो। नेपालबाट मात्र नभएर, भारतबाट समेत मान्छे बोलाइएका थिए। तर, नेपाली जनता चुनाव चाहन्छन्, पारीबाट ल्याइएका मान्छेले रोकेर चुनाव रोकिँदैन। जनताले डन्डा लगाएर ती मान्छेलाई लखेटेर पठाइदिए। जनताको उत्साहजनक उपस्थितिले हाम्रो कार्यक्रम शानदार ढंगले सफल भयो।

तपाईंको विरोध गर्न भारतबाट समेत मान्छे ल्याइयो भन्न खोज्नुभएको हो?

हो, उनीहरूले हामीलाई रोक्न भारतबाट भाडामा समेत मान्छे ल्याएका थिए। हाम्रो कार्यक्रम बिथोल्न खोज्नेलाई जनताले नै लखेटे। हाम्रो सभा बोर्डरको छेउमै थियो। त्यहाँबाट उनीहरू पारी भाग्नुको अर्थ घर उतै हो भन्ने नै बुझिन्छ। राजेन्द्र महतोको घर छ उता इन्डियापट्टि। कोहरबा भन्ने ठाउँका मान्छे हुन् उनी। नेपाली त पछि बनेका हुन्। ढाँटेर नागरिकता लिएका हुन्। हाम्रो सभा बिथोल्न त्यही कोहरबाबाट मान्छे ल्याइएका थिए। तर, जब नेपाली मधेसीहरूले डन्डा उठाए, त्यसपछि भारतबाट ल्याइएका भाडाका मान्छे भागे। त्यत्रा जनता हाम्रो पार्टीमा प्रवेश गर्न आए। यसले जनता चुनाव चाहन्छन् भन्ने संकेत गर्छ।

तराई मधेसमा तपाईंलाई कसैले रोक्न सक्दैन?

जनता भएपछि कसरी रोकिन्छ? जनतालाई कसले रोक्न सक्छ? जनता त अजेय छन्।

अन्य पार्टीले पनि तराई मधेसमा गएर कार्यक्रम गर्न सक्ने स्थिति बनेको छ त?

कार्यक्रम सबैले गरेका छन्। सबै उम्मेदवार घुमिरहेका छन्। उम्मेदवार बन्न मारामार छ। कांग्रेसको छ, एमालेको छ, माओवादीको छ, राप्रपाले समेत कार्यक्रम गरिरहेको छ। सबैतिर चुनावको चहलपहल छ। ठूल्ठूला आमसभा गरेका छैनन्, त्यो अलग कुरा हो। केही पार्टीका केही कार्यकर्ता भने भ्रममै छन्।

राजपाको समस्या भनेको आन्तरिक हो। पार्टी दर्ता नहुनु, चुनाव चिह्न नहुनु, पुरानो चुनाव चिह्नका लागि एकमत नहुनु, कसैले कसैलाई स्वीकार नगर्नु राजपाका समस्या हुन्। अर्काले टाउको त जोड्दियो तर आत्मा र विचार अरूले जोडेर जोडिन्न नि! त्यही भएर छ जना नेता छतिर फर्किएका छन्। ‘म्याथम्याटिक्स’ त बनाइदिए। एक एक प्लस गरेर छ भयो, तर ‘केमेस्ट्री’ मिलेको छैन। यही आन्तरिक द्वन्द्वका कारण चुनावमा उहाँहरूलाई अप्ठेरो भएको छ। तर, यो जनताको समस्या त होइन, जनताले त चुनावै चाहेका छन्।

दुई नम्बर र पाँच नम्बर प्रदेशमा निर्वाचन सार्ने भन्ने बहस चलाउन खोजिएको छ। यसलाई जनताले स्वीकार्छन्?

जनताले चुनाव चाहेका छन्, अरूले के गर्छन्, सरकारले के गर्छ थाहा भएन। सरकारका गलत नीतिले मुलुक बर्बाद त भइरहेकै छ। पटक–पटक चुनावको मिति सारेको छ। एक चरणको निर्वाचनलाई दुई चरणमा बनाएको राजपाकै लागि हो। चुनावमा भाग लिन्छौं अहिले सार्नुस् भन्छन्। तर, चुनाव सार्नु भनेको समस्या समाधान होइन।

सरकारको पनि बदमासी छ। संविधान संशोधनका विषय समाधान गरौं भनेर सरकारलाई हामीले पटक–पटक भनिरहेका छौं। सरकारले कोशिस गर्यो, तर सकेको छैन। राजबन्दीहरूलाई रिहा गर भनेर हामीले पटक–पटक भनिरहेका छौं। सरकारले एक कानले सुनेर अर्को कानले उडाएजस्तो गर्छ। समस्याको मूल जरो यो पनि हो। सरकारको गलत नीतिका कारण जनताले दुःख पाइरहेका छन्।

राजपालाई निर्वाचनमा ल्याउन तपाईंले कुनै प्रयास गर्नुभएको छैन?

मैले राजपाका नेताहरू सबैलाई भेटेँ। उहाँहरू सबैले निर्वाचनमा भाग लिन्छौं भन्नुभएको छ। सुरुमा चुनाव चिह्न भएन के गर्ने भन्नुभयो, अहिले त त्यसका लागि ऐन पनि संशोधन भइसकेको छ। तैपनि उहाँहरूले निर्णय गर्न सक्नुभएको छैन। कुरा गर्दा चुनावमा भाग लिन्छौं भन्नुहुन्छ। चुनाव चिह्न लिने वातावरण बनेपछि पनि राजपाले निर्णय गर्न सकेको छैन। उहाँहरूले आफ्नो बोलीअनुसार निर्णय गर्न सक्नुभएको छैन। उहाँहरूको आन्तरिक द्वन्द्वले गर्दा नै यस्तो भएको हो।

निर्वाचनमा तालमेल गर्ने विषयमा तपाईंहरूको योजना के छ?

तालमेलका सम्बन्धमा हामीले सबै अधिकार गाउँ–नगर कमिटीलाई दिएका छौं। तलका साथीहरूले तालमेल गर्ने या एक्लै लड्ने निर्णय आफैं गर्नुहुनेछ। हामी त्यसैलाई पालना गर्नेछौं।

http://setopati.com बाट साभार 

योगेश भट्टराईको नजरमा यस्ता छन् नेकपा एमालेको २४ राष्ट्रघात ( प्रमाण सहित)

काठमाडौं । कहिलेकाहीँ आफैले हानेको तिर आफै तिर फर्कँदो रहेछ । एमालेबाट छुट्टिएर नेकपा मालेमा हुँदा सो पार्टीका योगेश भट्टराई, घनश्याम भुषाल, नारायण ढकाललगायतले ५५ सालमा एक पुस्तक लेखेका थिए । त्यो पुस्तकमा एमालेले गरेका राष्ट्रघात र अपराधको विवरण राखिएको थियो । पुस्तकको नाम थियो, ‘राष्ट्रघाती विसर्जनवादी एमाले नेतृत्व गुटका ५१ अपराध ।’ यो पुस्तक क्रान्तिकारी युवा समूहका तर्फबाट घनश्याम भुषाल, योगेश भट्टराई, नारायण ढकाललगायतले लेखेका थिए । पुस्तकमा लगाइएका ५१ मध्ये एमालेले गरेका २४ राष्ट्रघात यस्ता थिएः

१. २००६ सालदेखि नै उठाइँदै आएको तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको ‘पहिलो पर्चा’ र ‘घोषणापत्र’मा समेत उल्लेख भएको अमेरिकी साम्राज्यवाद र भारतेली एकाधिकार पुँजीवाद तथा प्रभुत्ववादलाई नेपाली क्रान्तिको आधारभूत शत्रुका रूपमा हेर्ने दृष्टिकोणलाई पार्टीको छैंटौं महाधिवेशनमा प्रस्तुत दस्तावेजमा उल्लेखै नगरी नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा प्रथमपटक नेपाल राष्ट्र, नेपाली जनता र कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई धोका दिई एमाले नेतृत्वले राष्ट्रिय आत्मसमर्पणवादको नीति लियो ।

२. तत्कालीन नेकपा मालेको चौथो महाधिवेशन र तत्कालीन नेकपा एमालेको पाँचौं महाधिवेशनले राजतन्त्रका सवालमा अगाडि सारेको क्रमशः ‘जनवादी गणतन्त्र नेपालको स्थापना गर्ने’ र ‘जनताको बहुदलीय जनवादी गणतन्त्र स्थापना’ गर्ने लक्ष्यलाई माधव र केपी (माधवकुमार नेपाल र खड्गप्रसाद शर्मा ओली) गुटले छैटौं महाधिवेशनमा परित्याग गरी आफ्नो दस्तावेजमा कहींकतै गणतन्त्रको ‘ग’ समेत उल्लेख नगरी सैद्धान्तिक र व्यवहारिक रूपमासमेत एमालेलाई राजावादी कम्युनिस्ट पार्टीमा परिणत गरायो ।

३. प्रतिपक्षमा रहँदा मणिपाल कलेज स्थापना गर्न दिइनु हुँदैन भनेर विरोध गरियो, तर सरकारमा जानासाथ मोदनाथ प्रश्रतिको शिक्षा मन्त्रित्व कालमा आफैंले स्वीकृति दिई ४१ लाख रुपैयाँ घूस खाइयो ।

४. तत्कालीन गृहमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नियमविपरीत गृहमन्त्रालयका लागि गाडी खरीद गरी करोडौं खाएको कुरा लेखा समितिको रिपोर्टमा उल्लेख छ । यसरी ओलीले नौ महिना गृहमन्त्री हुँदा प्रहरीप्रशासन र तस्करहरूको नेर्टवर्कभित्र पार्टीलाई प्रवेश गर्राई सुनदेखि चरेशसम्मको तस्करी गर्ने, गराउने काम गरे ।

५. छैटौं महाधिवेशनको भिडिओ क्यासेट कार्यकर्तालाई थाहै नदिई एमाले नेताहरूले अमेरिकी खुफिया एजेन्सी ‘सिआईए’लाई सुटुक्क दिई साम्राज्यवादी अमेरिकाको निर्देशन पालना गरे ।

६. छैटौं महाधिवेशनको लेखाको हिसाबमा एक करोड एकचालीस लाख रुपैयाँ बेरुजु देखिन्छ । कार्यालय र आर्थीक फाँट हेर्ने जिम्मा लिएका माधव नेपाल, प्रदीप नेपाल, युवराज ज्ञवाली र इश्वर पोखरेलले उक्त रकम हिनामिना गरे ।

७. राज्यद्वारा जनताको जनस्वास्थ्यको ग्यारेन्टी गर्नुपर्नेमा जनताको सेवा गर्ने वीर अस्पतालका लागि जापानले दिएको १० करोड रुपैयाँ अनुदान रकम स्वास्थ्यमन्त्री भरत प्रधानले आफ्नो काठमाडौं मोडेल अस्पतालमा लगानी गरे ।

८. हालै चुनावी सरकारका नाममा कांग्रेसको पुच्छर समाएर वैतरणी तर्न बिनार्सत सरकारमा सामेल भएको एमालेका बन्दुके मन्त्री भीम रावलले चुनावी खर्च जुटाउन बिना टेन्डर चाइना साउथ एयरलाइन्ससँग प्रति उडान घण्टा २ हजार ५ सय ५० डलरमा प्राप्त हुने हवाइजहाजलाई ३ हजार १ सय ५० डलरमा एक वर्षका लागि सम्झौता गरी १४ करोड रुपैयाँ कमिसन खाए । उक्त कुराको विरोध गर्ने पाइलटहरूलाई हडतालमा उत्रिन बाध्य पारेर मुलुकको ५० औं करोड रुपैयाँ नोक्सान पारे । स्वाभिमानी पाइलटहरूलाई पञ्चायती कानुन प्रयोग गरी कार्बाही गरे ।

९. मदन र आश्रितको भिसेरा परीक्षण रिपोर्टमा अत्याधुनिक विष प्रयोग भएको कुरालाई लुकाइयो । राणा आयोगमा गएका एमालेका प्रतिनिधि हर्षनारायण धौभडेलले केपी ओलीको निर्देशनमा दासढुङ्गा हत्याकाण्डलाई ‘हत्या भएको होइन, दुर्घटना मात्र हो’ भनी सही गरे ।

१०. मनमोहन अधिकारी र माधव नेपालले पुँजीवादी राष्ट्रसामू अनुदान र भिक्षाको खातिर बारम्बार ‘हामी कम्युनिस्ट होइनौं’ भनेर पार्टी र कम्युनिस्टप्रेमी नेपाली जनताको बारम्बार उपहास गरे ।

११. निजीकरण र उदारीकरणलाई प्राथमिकता दिने एमालेले कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई तहसनहस पार्न सुशील प्याकुरेलजस्ता अमेरिकी सिआइएका एजेन्टलाई काँधमा बोकेर पार्टीभित्र एनजिओ र आइएनजिओलाई चलखेल गर्न दिए । विश्वकै मुक्तिकामी जनताको मुख्य दुश्मन साम्राज्यवादीहरूको नाइके अमेरिकाद्वारा सञ्चालित इन्सेकले पार्टी नेतृत्वलाई सञ्चालन ग¥यो ।

१२. महाकलीसन्धि दुवै सदनबाट पारित गराउन देउवा सरकारसँग सांसद खरीद गर्छु भनी खड्ग ओलीले ५ करोड रुपैयाँ माग गर्नेजस्ता घृणित कार्य गरे । महाकाली सन्धि दुवै सदनबाट पारित गराउनका लागि २०५३ भदौ ३ मा भारतीय राजदूतका शरणमा सांसद र केन्द्रीय सदस्यलाई केपी र माधवले भोज खुवाउन लगे ।

१३. सरकार टिकाउने खेलमा गुरु बराल र सुबोध प्याकुरेलमार्फत साढे सत्र केजी हजार र हजारका नोट माधव र केपीले उमेश गिरीलाई खुवाए ।

१४. अनेरास्ववियु (अरुण)ले तस्करहरूको नाम सार्वजनिक गरेपछि तस्करमा नामांकित व्यापारीहरूले एमालेलाई आर्थीक सहयोग बन्द गर्ने धम्की दिए । त्यसपछि, ‘केटाहरूले त्यसो गरेछन, दुःख नमान्नु होला, आइन्दा यसो गर्दैनौ’ भनी तस्करहरूसँग माफी माग्ने काम भयो ।

१५. नौ महिने कालमा पर्यटनमन्त्री बनेका भीम रावलले जफ्फर अहमद र टासिपी लामालाई ऊन तथा गलैंचा विकास बोर्डमा ल्याउँदा अठहत्तर लाख रुपैयाँ नजराना लिए । निजहरूको कार्यकालमै भर्ना र राजनीतिक नियुक्तिमा समेत घूस लिने कामको सुरुआत गरेर भ्रष्टाचार गरी कम्युनिस्ट आचरण समाप्त पार्ने कार्य सुरु गरियो ।

१६. नौ महिने शासनकालमा सञ्चारमन्त्री बनेका प्रदीप नेपालले ताइवानी टेलिफोन सेट खरीद गरी सन्ताउन्न लाख रुपैयाँ कमिसन कुम्ल्याएर त्यही सेटमा जर्मनी स्टीकर टाँसी पुनः लाखौं रुपैयाँ भ्रष्टाचार गरे । यस सम्बन्धमा दूरसञ्चारबाट वितरित टेलिफोन सेटको पछाडिपट्टी टाँसेको स्टीकर हेरे थाहा हुन्छ ।

१७. कांग्रेसी सरकारले दिनेश धमिजालाई आरएनएसीको युरोपको २ वर्षका लागि दिएको जिएसएबाट संस्थानलाई ठूलो घाटा भएको थियो । पछि भीम रावल मन्त्री बनेपछि मुद्दा मिलापत्र गराउने नाममा ६ करोड घूस लिई १८ करोड रुपैयाँ उल्टै दण्ड तिर्नुपर्ने पारी संस्थानलाई डुबाई सो रकम पनि पार्टीमा नबुझाई महासचिव माधव नेपाल र पर्यटनमन्त्री भीम रावलले भ्रष्टाचार गरे ।

१८. तत्कालीन पर्यटनमन्त्री भीम रावलले माधव नेपालको निर्देशनमा नेपालका तीनवटा हिमशिखर आरोहण गर्ने नाममा त्यहाँ अत्याधुनिक उपकरण जडान गरी साम्राज्यवादलाई चीनविरुद्ध जासुसी गतिविधि सञ्चालन गर्न चारलाख अमेरिकी डलर कमिसन खाई अमेरिकी गुप्तचर संस्था (सिआइए) लाई स्वीकृति दिई साम्राज्यवाद र प्रभुत्ववादको निर्देशनमा चीनविरोधी क्रियाकलाप गर्ने वातावरण मिलाइदिए ।

१९. हुलासचन्द गोल्छाले विभिन्न प्रयोजनका लागि बैंकिंङ्ग कार्यगर्दा नेपाल सरकारलाई तिर्न बाँकी रहेको ब्याज रकम दस करोडमध्ये एक करोड घूस लिई अर्थमन्त्री भरतमोहन अधिकारीले तीन करोड मिनाहा गर्राई राष्ट्रको राजस्वमा घाटा पु¥याए ।

२०. उपप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल जापानको मैत्रीपूर्ण भ्रमणमा गएको बेला चालीस करोडको कुहिएको चामल स्वदेश (नेपाल) भित्र्याई ४ करोड कमिसन खाए । सोही भ्रमणमा जापानबाट प्राप्त ८० लाख रुपैयाँ पर्ने हीराको हार राष्ट्रको ढुकुटीमा जम्मा गर्नुपर्नेमा निजी बनाई बिक्री गर्न खर्च दिई विदेश पठाउने काम गरे ।

२१. नौ महिने कालका प्रधानमन्त्री मनमोहनसमक्ष तत्कालीन कानुनमन्त्री सुवास नेम्वाङ र अर्थमन्त्री भरतमोहन अधिकारीले मोहनगोपाल खेतानले विदेशी मुद्रा विनिमय नियमविपरीत काम गरी हङ्गकङ्गको इन्डोस्वेज बैंकमा जम्मा गरेको २५०७००० अमेरिकी डलरबाट ने.रु. १९ करोड ३९ लाख ७ हजार रकम अपचलन गरेकोमा कानुनतः ३ वर्ष कैद र सम्पूर्ण रकम राष्ट्रियकरण हुनेमा अर्थमन्त्री भरतमोहन अधिकारी र कानुनमन्त्री सुवास नेम्वाङ्गको सिफारिसमा प्रधानमन्त्री मनमोहन अधिकारीको क्याबिनेट बैठकद्वारा अदालतको मर्यादा र कानुनविपरीत मुद्दा फिर्ता गराउने काम गरी दुइ करोड रुपैयाँ नजराना लिई जनता र राष्ट्रमारा काम गरे ।

२२. दुइ सय किलो चरेशसहित अमेरिकामा गिरफ्तार भएका ससुराको कारोबारमा एमाले स्थायी समितिका सदस्य इश्वर पोखरेल संलग्न भएको कुरा खुल्यो । इन्टरपोलले इश्वरलाई गिरफ्तारी गर्न आदेश दिएपछि ओली र नेपालले प्रहरी महानिरीक्षक अच्यूतकृष्ण खरेलमार्फत इश्वरलाई कार्यबाही हुनबाट बचाई अवैध लागुऔषध कारोबारलाई प्रश्रय दिए ।

२३. टनकपुरको राष्ट्रघातलाई वैधानिक मान्यता दिने ‘महाकाली प्याकेज’को अवधारणा ल्याई राष्ट्रियताजस्तो संवेदनशील विषयसँग भारतीयहरूको वचनको पक्का देखिन १ खरब २० अरव वर्सेनि आम्दानी हुने सेटेलाइटबाट विदेशीलाई बिजुली बेच्नेजस्ता हावादारी कुराबाट जनता र कार्यकर्तालाई झुक्काउन खोज्दै नेपाललाई अहित हुने राष्ट्रघाती महाकाली सन्धि अनुमोदन गरियो ।

२४. मदन आश्रतिको हत्याकाण्डमा संलग्न भएका भनी आशंका गरिएका राजेन्द्र खेतानसँग विद्या भण्डारीको सुमधुर सम्बन्ध कायम भयो । खेतानकी ‘माता’ बनेकी विद्याको औकातमा एक्कासी वृद्धि भयो र विद्याले माताजीको नामबाट राजेन्द्र खेतानसँग प्राडो गाडी र करोडौं रुपैयाँ लिइन् ।

http://nepalpana.com बाट साभार 

पाकिस्तानमा समातिएका रअ का एजेन्टले खोले पोल ; भारतले तराई टुक्राई छाड्...

नेपालमा भारतको सूक्ष्म व्यवस्थापनको चर्चा, भारतको खुफिया एजेन्सी ‘रअ’का पूर्वअधिकारी आरके यादवको पुस्तक ‘मिसन रअ’मार्फत तराई टुक्र्याउने योजना सार्वजनिक हुनु र स्वतन्त्र मधेशका लागि चलाइएको अभियानले तीव्रता पाउनु संयोग जस्तै देखिए पनि नयाा घटनाले भने यसलाई पुष्टि गरेको छ । हालै पाकिस्तानको बलुचिस्तानबाट ‘रअ’का उच्च अधिकारी हुसेन मुबारक पटेल भनिने कल्भसन यादव पक्राउ परेपछि नेपालमा स्वतन्त्र मधेशका नाममा मधेश टुक्र्याउने अभियानलाई मूर्तरुप दिन खोजेको कुरा थप पुष्टि भएको छ । ३ मार्च २०१६ मा पाकिस्तानको बलुचिस्तानबाट पक्राउ परेका यादवले पटक–पटक नेपालको तराईमा स्वतन्त्र मधेश पक्षधरसाग भेटेको भनी बयान गरेको जानकारी स्रोतले जनाएको छ । यादवले पक्राउ पर्नुभन्दा पहिले कैयाौ पटक नेपाल आएर तराई क्षेत्रमा स्वतन्त्र मधेश पक्षधरहरुसाग छलफल गर्ने गरेको जानकारी प्राप्त भएको छ । इरानमा व्यापारीको भेषमा बसेका यादवले आफू पाकिस्तानको बलुचिस्तानलाई स्वतन्त्र बनाउने अभियानमा सक्रिय रहेको स्वीकार गरिसकेका छन् ।

फरक नाम र व्यापारीको भेषमा इरानमा बसेका उनी बलुचस्थानमा अस्थिरता पैदा गर्ने जिम्मा लिएर त्यहाा गएका थिए । उनले आफू पटक–पटक नेपालको तराई र श्रीलंका लगायतका मुलुकहरुमा पनि सक्रिय भएको जनाएको स्रोतले स्वाभिमान नेपाललाई जनाएको छ । भारतले नेपालको तराई क्षेत्रलाई टुक्र्याउन खोजेको विषयलाई ‘रअ’कै पूर्ववरिष्ठ अधिकारी आर के यादवले पुष्टि गर्दै पुस्तक प्रकाशन गरेलगत्तै स्वतन्त्र मधेश अभियानलाई सक्रिय बनाउनु र ‘रअ’कै अधिकारीले तराईमा आफ्नो सक्रियताबारे स्वीकार गर्नुले भारतको तराई टुक्र्याउने ‘गेम प्लान’ जारी रहेको पुष्टि हुन्छ । रअका पूर्वअधिकारी यादवले आफ्नो पुस्तकको २६३औं पेजमा सन् १९७५मा सिक्किम मर्जरपछि नेपालमा चीनको बढ्दो उपस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै तराई मर्जरको तयारी गरेको, तर सन् १९७७ को निर्वाचनमा मुख्य योजनाकार इन्दिरा गान्धीको पराजय पश्चात् उक्त योजना तत्काल पूरा हुन नपाएको उल्लेख गरेका छन् ।

यादवको उक्त पुस्तक प्रकाशन भएको लामो समय बित्न नपाउादै तराईलाई नेपालबाट स्वतन्त्र बनाउने पुरानो योजनालाई भारतले पुन: निरन्तरता दिन लागेको यादवको गिरफ्तारी पछि पुष्टि भएको छ । स्वाभिमान नेपाललाई उच्चस्तरीय स्रोतबाट प्राप्त सूचनाअनुसार भारतले सन् १९७१मा तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तानलाई टुक्र्याएजस्तै नेपाललाई टुक्र्याउने ‘गेमप्लान’ तयार पारेको छ । उच्चस्तरीय स्रोतका अनुसार पूर्वी पाकिस्तानमा सेख मुजिबुर रहमानलाई जस्तै नेपालमा सीके राउतलाई प्रयोग गरी नेपाल टुक्र्याउने योजनामा भारतले ‘गेमप्लान’ तयार पारेको स्रोतहरुले दाबी गरेका छन् । भारतले भित्रभित्रै रअका उच्च अधिकारी तथा नेपालकै विश्वसनीय भनिएका व्यक्तिहरुलाई समेत प्रयोग गरेर स्वतन्त्र तराईका लागि वातावरण बनाइरहेको सूचना उच्चस्तरीय स्रोतले दिएको छ ।

पूर्वी पाकिस्तान र स्वतन्त्र मधेश आन्दोलनबीचको समानता

पूर्वी पाकिस्तान टुक्रिएर बंगलादेश बन्नुभन्दा पहिले सेख मुजिबुर रहमानले पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्र बनाउन ६ बुादे एजेण्डा लिएर अभियान सुरु भएको थियो । हाल नेपालको तराईलाई स्वतन्त्र बनाउनुपर्छ भन्ने अभियानका अभियन्ता सीके राउतले पनि रहमानकै शैलीमा समान किसिमका ८ बुादे एजेण्डा नै तयार पारेर अभियान अघि बढाइरहेका छन् । राउतको हालको भूमिका र त्यतिबेला रहमानको भूमिका, तत्कालीन अवस्थामा उनलाई भारत सरकार र रअको सहयोग तथा हालै राउतलाई भारत सरकारले स्वागत गर्नु, रअका अधिकारीसाग उनको सम्बन्ध भएको खुलासा हुनुले राउत पनि रहमानकै शैलीमा बीजारोपण गरिएका विषालु पात्र हुन् भन्ने पुष्टि हुन्छ ।

के हो पूर्वी पाकिस्तानको वास्तविकता ?

भारतबाट पाकिस्तान अलग्गिएपछि पाकिस्तान पूर्वी र पश्चिमी पाकिस्तानमा विभक्त भएको थियो । पूर्वी पाकिस्तानमा विशेष गरी बंगाली मुस्लिमहरुको बाहुल्य रहेको थियो । पूर्वी पाकिस्तानीहरुको नजरमा पश्चिमी पाकिस्तानीहरु शासक जस्तै थिए । बंगालीहरुले हालको पाकिस्तानले आफूहरुमाथि विभेद गरेको, समान अवसरबाट वञ्चित गरेको, एउटै मुलुकभित्र पनि दुई किसिमको व्यवहार गरेको लगायतका आरोपहरु लगाउादै आएका थिए । भर्खर आफूबाट फुटेर पाकिस्तान बनेको कुरा भारतलाई मन परेको थिएन । अर्काेतर्फ पूर्वी पाकिस्तानसाग भारतको अधिकांश भूभाग जोडिएको थियो । त्यसैले भारतले पूर्वी पाकिस्तानलाई फुटाउने ‘गेम प्लान’ सुरु गरेको हो । स्वाभाविक रुपमा पूर्वी पाकिस्तान पश्चिमी पाकिस्तानको तुलनामा कम विकसित, अवसरबाट वञ्चित र केही विभेद पनि थियो । त्यही कमजोरीलाई अवसरमा बदल्दै भारतले शेख मुजिबुर रहमानलाई स्वतन्त्र पूर्वी पाकिस्तानका लागि उक्साएको थियो । पछि भारतकै सहयोगमा रहमानले पाकिस्तानलाई टुक्र्याएर बंगलादेश बनाउन सफल भएका थिए । यस विषयमा आर के यादवको ‘मिसन रअ’मा विस्तृत उल्लेख गरिएको छ ।

पूर्वी पाकिस्तान र शेख मुजिबुर रहमान :

सन् १९२०मा बंगालमा जन्मिएका शेख मुजिबुर रहमान पाकिस्तानमा बंगालीहरुमाथि हुने जातीय र संस्थागत भेदभावको विरोध गरेपछि एकाएक चर्चामा आएका थिए । पूर्वी पाकिस्तानमा उनको प्रभाव बढ्दै गएपछि भारतले पूर्वी पाकिस्तानलाई पाकिस्तानबाट टुक्र्याउनका लागि ठूलो योजना बनायो । पूर्वी पाकिस्तान र पश्चिम पाकिस्तानबीच विवाद बढ्दै गएपछि समस्या समाधानका लागि भन्दै रहमानले सन् १९६६मा ६ बुादे प्रस्ताव सार्वजनिक गरेका थिए । उनले पाकिस्तान समस्या हल गर्न भन्दै ती ६ बुादा सार्वजनिक गरे पनि उनको उद्देश्य पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्र बनाउनु नै थियो । रहमानले सन् १९७०मा पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्र बनाउन ‘अवामी लिग’को स्थापना गरी १९७० मा नै अवामी लिगको नेतृत्वमा निर्वाचन लडेका थिए ।

अवामी लिग स्वतन्त्र पाकिस्तानका लागि तयार पारिएको एउटा ‘दस्ता’ थियो । त्यसले प्राप्त गरेको निर्वाचन परिणाम मुलुकको हितमा नभएको भन्दै पाकिस्तानले अस्वीकार गरेपछि पाकिस्तानमा विद्रोह भएको थियो । विद्रोह नियन्त्रणका लागि पाकिस्तानले ‘अप्रेशन सर्चलाइट’ सुरु गरेको थियो । तर भारत सरकारको सहयोग र समर्थन भएकाले रहमानलाई पाकिस्तानले सुरु गरेको ‘सर्चलाइट अप्रेशन’ले खासै असर गरेन । भारतले पूर्वी पाकिस्तानलाई टुक्र्याउनका लागि आफ्ना सुरक्षा निकाय तथा गुप्तचरहरुको सहभागितामा ‘मुक्तिबाहिनी सेना’ तयार पारिसकेको थियो । जसले गर्दा पाकिस्तानले चाहेर पनि पूर्वी पाकिस्तानलाई सागै राख्न सकेन । अन्तत: २६ मार्च १९७१ मा पाकिस्तान टुक्रियो ।

पूर्वी पाकिस्तानलाई टुक्र्याउनका लागि बाहिर रहमानको भूमिका देखिए पनि उनले ल्याएका ६ बुादे प्रस्ताव तथा सैन्य सहयोगसमेत भारतले नै तयार पारेको खुलासा भारत आफैले गरेको छ । रहमानले पूर्वी पाकिस्तान स्वतन्त्र बनाउन ल्याएका ६ बुादाहरु भारतको आन्तरिक मामिला मन्त्रालयका एक अधिकारीले ड्राफ्ट गरेको रअका पूर्व उच्च अधिकारी आर के यादवले ‘मिसन रअ’कोमा पेज १९५ मा खुलासा गरिदिएका छन् । यादवले लेखेको उक्त पुस्तकमा पूर्वी पाकिस्तानलाई स्वतन्त्र बनाउन अस्तित्वमा आएको अवामी लिग नै पछि ‘मुक्तिबाहिनी’को रुपमा देखापरेको र मुक्तिबाहिनी भारतीय गुप्तचर संस्था रअका संस्थापक आर एन काओको अवधारणा भएको समेत उनले उल्लेख गरेका छन् । मिसन रअको पेज नम्बर २३० मा पूर्वी पाकिस्तान टुक्र्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने मुक्तिबाहिनी काओकै अवधारणा हो भन्ने शीर्षक दिएर त्यसमा उनको र रअको भूमिकाको बारेमा लामो चर्चा गरिएको छ । साथै पाकिस्तान टुक्र्याउन भारतले खेलेको भूमिकाको बारेमा उक्त पुस्तकले तथ्यमा आधारित रहेर घटनाक्रमलाई उल्लेख गरेको छ ।

पाकिस्तान टुक्र्याउने बाहिरी पात्रका रुपमा रहमानलाई प्रयोग गरे पनि पाकिस्तान भारतकै योजनामा टुक्र्याइएको विषयलाई भारतका हालका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ६ जुन २०१५ मा बंगलादेशको ढाका विश्वविद्यालयमा गरेको सम्बोधनमा समेत पुष्टि गरेका छन् । ‘आफूहरुले कसरी सहजै पाकिस्तानलाई टुक्र्याइदिएर बंगलादेश बनाइदिएको’ भन्दै मोदीले गर्व व्यक्त गरेका थिए । यसरी एउटा पात्रको सिर्जना गरेर भारत पाकिस्तानलाई टुक्र्याउन सफल बनेको थियो ।

यस्ता छन् रहमानका ६ बुादे प्रस्ताव

१. संविधानले लाहोर संकल्पअनुसार संघीय पाकिस्तानको व्यवस्था गर्नुपर्ने, सोही मान्यताका आधारमा संसदीय व्यवस्थाका आधारमा बन्ने सरकारमा मताधिकारको विश्वव्यापी मान्यताअनुसार विधायक सिधै चुनिन पाउनु पर्ने,

२. संघीय सरकारले दुई विषय मात्र हेर्न पाउने, रक्षा र परराष्ट्रबाहेक अन्य विषयको अधिकार संघीय राज्यमा निहित हुनुपर्ने,

३. पूर्वी र पश्चिम पाकिस्तानका लागि छुट्टा छुट्टै मुद्राको व्यवस्था हुनुपर्ने, यदि त्यो सम्भव नभएमा पूरै मुलुकका लागि एउटै मुद्राको व्यवस्था गर्ने, तर पश्चिम पाकिस्तानको राजधानीबाट पूर्वी पाकिस्तानमा उडान गर्न नपाउने प्रभावकारी संवैधानिक व्यवस्था हुनुपर्ने । र यसबाहेक पूर्वी पाकिस्तानका लागि छुट्टै बैंकिङ रिजर्व स्थापना हुनुपर्ने, छुट्टै आर्थिक तथा मौद्रिक नीति अपनाउन पाउनु पर्ने ।

४. राजस्व तथा कर संकलनको अधिकार संघीय इकाइहरुमा निहित हुनुपर्ने, केन्द्र सरकारलाई त्यसको अधिकार नदिने, संघले व्ययभार पूरा गर्न राज्यको करमा भने दाबी गर्न पाउने ।

५. विदेशी मुद्रा आर्जनका लागि दुई राज्यको छुट्टै एकाउन्ट हुनुपर्ने, संघीय सरकारले दुवै राज्यका लागि एक अनुपातमा वा समान रुपले विदेशी मुद्राको व्यवस्था गर्नुपर्ने, आदिवासीहरुद्वारा उत्पादित वस्तुहरुमा दुई राज्यका बीचमा कर लगाउन नपाइने र संविधानले विदेशी मुलुकसाग व्यापार सम्बन्ध बनाउन टेवा पुर्‍याउनु पर्ने ।

६. पूर्वी पाकिस्तानका लागि छुट्टै सैन्य तथा अर्धसैन्य दस्ता र नेभि मुख्यालयको व्यवस्था हुनुपर्ने ।

के हो नेपालको स्वतन्त्र मधेश अभियान ?

स्वतन्त्र मधेश गठबन्धनले तयार पारेको मधेश प्रोफाइलमा उल्लेख भएअनुसार तराई क्षेत्रलाई नेपाल सरकारले सधैं विभेद गरेको भनिएको छ । तराईका जनताहरु आर्थिक, सामाजिक तथा जातीय रुपमा विभेद गरेको, अवसरबाट वञ्चित गरेको र विकासबाट पछि पारेको लगायतका आरोप लगाउादै मधेश र मधेशीहरुको विकासका लागि स्वतन्त्र मधेशको आवश्यकता रहेको र त्यसैका लागि स्वतन्त्र मधेश गठबन्धन अभियान सुरु गरिएको उल्लेख गरिएको छ । सिके राउत प्रमुख रहेको गठबन्धनको अन्तिम लक्ष्य ‘स्वतन्त्र मधेश’ भनिएको छ भने मधेशको छुट्टै झण्डा र राष्ट्रिय गानसमेत सार्वजनिक गरिएको छ ।

को हुन् सीके राउत ?

मधेशलाई स्वतन्त्र बनाउनुपर्छ भन्दै हिाड्ने सीके (चन्द्रकान्त) राउत सप्तरी जिल्लाका बासिन्दा हुन् । बेलायतको क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट पीएचडी अध्ययन पुरा गरेका उनी अमेरिकामा वैज्ञानिकको रुपमा काम गर्दागर्दै सन् २०११ मा नेपाल फर्किएका हुन् । त्यसपछि उनले एकाएक मधेशमाथि विभेद भएको भन्दै स्वतन्त्र मधेशको पक्षमा वकालत गर्दै आएका छन् । तराई क्षेत्रमा खासै जनसम्बन्ध विस्तार गर्न नसकेका राउत नेपालको राष्ट्रिय स्वाधिनताका लागि वीष वृक्ष बन्ने निश्चित छ ।

स्वतन्त्र मधेश बनाउने राउतका ८ बुदा यस्ता छन्

१. मधेशलाई सार्वभौम र स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा गर्दै अन्तरिम मधेश सरकार बनाउने । जसले राज्यको संक्रमणकालको व्यवस्थापन, प्रशासन निर्माण तथा निर्वाचन गरेर संविधानको मस्यौदा तयार पार्नेछ ।

२. नेपाली आधिपत्यसहितको प्रशासनिक संयन्त्र हटाएर मधेश प्रशासनको स्थापना गर्ने ।

३. नेपाली सेनालाई मधेशबाट हटाएर मधेशी सेनाको स्थापना गर्ने ।

४. सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीलाई हटाएर मधेशी प्रहरीको स्थापना गर्ने ।

५. नेपाल सरकारले मधेशबाट उठाउने गरेका सबै ट्याक्स बन्द गराउने ।

६. मधेशीबाट लिएको भूमि फिर्ता गराउने ।

७. मधेशमा रहेको जमिन, पानी, वन तथा अन्य प्राकृतिक स्रोतमाथिको नेपाल सरकारको नियन्त्रण हटाउने, तथा

८. संयुक्त राष्ट्र संघ तथा विश्वका अन्य सार्वभौम मुलुकहरुमा कूटनीतिक तथा कन्सुलर कार्यालय सञ्चालनका लागि पहल गर्ने लगायत रहेका छन् ।

राउत स्वतन्त्र मधेशका पक्षमा कसरी ‘प्लाण्ट’ गरिए ?

तराईलाई काठमाडौंको विकाससाग तुलना गरी तराई पछि परेको भन्दै यसलाई विभेदको रुपमा लिादै आएको तराईको राजनीतिक नेतृत्वका कारण पहिलेदेखि नै तराई क्षेत्र आन्दोलित हुादै आएको छ । तराईको तुलनामा कर्णाली, हिमाल र पहाड समेत निकै विकट र पिछडिएको वास्तविकतालाई छायामा पार्दै तराईलाई जबर्जस्ती पछि परेको भ्रममा राख्ने प्रवृत्तिका कारण मधेशले पटक–पटक ठूला आन्दोलन सहेको छ । भौतिक पूर्वाधारका आधारमा मधेश हिमाल र पहाडभन्दा अगाडि रहेको मधेशकै बुद्धिजीवीहरु पनि स्वीकार गर्छन् । तर त्यो तथ्यलाई छायामा पार्दै मधेश विभेदमा परेको एकतर्फी रटानका कारण तराई अनावश्यक रुपमा आन्दोलनको शिकार हुने गरेको छ । त्यही अस्थिरताको फाइदा उठाउादै राउतलाई पूर्वी पाकिस्तान टुक्र्याउने रहमानकै शैलीमा भारतले मधेशमा बीजारोपण गरेको स्रोतहरु दाबी गर्दछन् ।

यस बीचमा राउत विखण्डनकारी भूमिका निर्वाह गरेको आरोपमा पटक–पटक पक्राउसमेत परेका छन् । तर प्रहरीले पक्रिादै छाड्दै गरेपछि राउतले आफ्ना गतिविधिप्रति सुरक्षा निकायले कडाइ नगरेको भन्दै थप सक्रियता बढाउादै लगेका छन् । राउतका विरुद्ध विखण्डनकारी भूमिका निर्वाह गरेको भन्दै सर्वाेच्च अदालतमा समेत रिट परेको थियो । तर सर्वाेच्च अदालतका न्यायाधीशहरुले भने राउतले खुल्लमखुल्ला मुलुक टुक्र्याउने चेतावनी र गतिविधि गरिरहादा पनि प्रमाण नपुगेको भन्दै सफाइ दिए । आफ्ना विखण्डनकारी गतिविधिलाई अदालतले समेत नदेखेपछि राउतलाई यस्ता गतिविधि गर्न थप बाटो खुलेको छ । यता स्वाभिमान नेपालको स्रोत भने राउतका गतिविधिमा भारतीय रअको प्रत्यक्ष सहयोग रहेको र उनका गतिविधि सामान्य हुन् भन्ने देखाउन सुरक्षा निकायका उच्च अधिकारीदेखि अदालतमा समेत रअको प्रभाव परेको दाबी गर्छ ।

कसरी चर्चामा ल्याइए राउत ?

पाकिस्तानमा बंगालीहरुमाथि हुने जातीय र संस्थागत भेदभावको विरोध गरेपछि एकाएक चर्चामा आएका रहमान जस्तै तराईमा पनि वैज्ञानिक भइसकेको एउटा युवा कथित मधेशको अधिकारको लागि लागेपछि तराईमा उनीप्रतिको सहानुभूति बढेको थियो । उनले मुलुक विखण्डनसम्बन्धी गतिविधि गरिरहेकै बेलामा पक्राउ परे, तर उनी पक्राउ परेलगत्तै केही मानव अधिकारकर्मीको भेषमा रहेकाहरुले उनी निर्दाेष रहेको भन्दै तत्काल रिहा गर्न माग गरे । उनको गतिविधिलाई जायज भन्दै रिहा गर्न माग गर्नेहरुमा पद्मरत्न तुलाधर, दमननाथ ढुंगाना, वीरेन्द्र मिश्र, खगेन्द्र संग्रौला, सीके लाल, मल्ल के सुन्दर, कृष्ण भट्टचन, कृष्ण हाछेथु, हरि रोका, श्याम श्रेष्ठ, विजयकान्त कर्ण, पासाङ शेर्पा, राजेन्द्र महर्जन, झलक सुवेदी, धीरेन्द्र प्रेमर्षि, गणेश कुमार मण्डल, विमल अर्याल, तुलानारायण साह, अनुभव अजीत, उज्ज्वल प्रसाइा, युग पाठक, चरण मानन्धर, राजेश अहिराज, रवि ठाकुर तथा ज्ञानु अधिकारी थिए । राउतलाई निर्दाेष भन्दै रिहा गर्न माग गर्नेहरुमध्ये अधिकांश विवादित छवि भएका व्यक्तिका रुपमा मानिन्छन् । राउतको रिहाइका लागि माथि उल्लेख गरिएका २५ जना व्यक्तिहरुले संयुक्त रुपमा पहल गरेपछि राउतको चर्चा जताततै हुन थाल्यो ।

त्यसपश्चात् मुलुक विखण्डन गर्न पाउनुपर्ने उनको मागलाई स्थान दिन तत्कालीन एमाओवादी नेता तथा हालका नयाा शक्तिका संयोजक बाबुराम भट्टराईले आफू सभापति भएको संवैधानिक, राजनीतिक संवाद तथा सहमति समितिमा २०७१ भदौ ५ मा सिंहदरबारमै बोलाएर सुझाव दिन लगाए । भट्टराईको आग्रहअनुसार राउत सिंहदरबारमा उपस्थित भई नयाा बन्ने संविधानमा राज्यबाट छुट्टिन पाउने ‘राइट टु सेप्रेशन’को व्यवस्था गर्न माग गरे । उनले सिंहदरबारमा राज्य छुट्टिन पाउने व्यवस्था संविधानमा उल्लेख गर्न सुझाव दिए लगत्तै पुन: आफ्ना गतिविधिमा निरन्तरता दिए । उनका गतिविधिलाई गलत भन्दै सुरक्षाकर्मीहरुले २८ भदौ २०७१ मा राउतलाई पक्राउ गरेपछि समितिका सभापति भट्टराईले नै आपत्ति जनाएका थिए । उनले राउतलाई पक्राउ गरेर राज्यले ठूलो गल्ती गरेको जनाएका थिए । पूर्वप्रधानमन्त्री भइसकेको व्यक्तिले समेत राउतको विखण्डनकारी गतिविधिलाई प्रोत्साहन गर्दै बचाउमा लागेपछि राउत थप चर्चामा आएका थिए । तर स्रोत भन्छ, ‘राउतलाई चर्चामा ल्याउन भारतले नै नेपालका गन्यमान्यहरुलाई प्रयोग गरेको थियो ।’ सामान्य रुपमा मधेश टुक्र्याउन सम्भव नहुने भएकाले राउतलाई रहमानलाई जस्तै चर्चाको चुलीमा पुर्‍याउने र त्यसको आडमा पूर्वी पाकिस्तानकै शैलीमा मधेशलाई पनि अलग गर्ने योजनाअनुरुप राउतको प्लाण्ट गरिएको स्रोतको दाबी छ ।

सेनाको अध्ययनमा पनि राउत ‘प्लाण्टेड विखण्डनकारी’

नेपाली सेनाले केही समयअघि आफ्ना पृतनापतिहरुको बैठकमा तराईमा विखण्डनकारी गतिविधि भइरहेको भन्दै त्यसलाई रोक्नका लागि सरकारको निर्देशनमा परिचालन हुनसक्ने संकेत गरेको थियो । सेनाले राउतको विषयमा अध्ययन गरिरहेको जनाएको छ । आधिकारिक रुपमा सेनाले विखण्डनकारी गतिविधि बारे अध्ययन भइरहेको मात्र जनाए पनि सेनाको उच्च स्रोतले राउतका गतिविधि विखण्डनकारी रहेको भन्दै राउत कतैबाट ‘प्लाण्टेड’ भएको दाबी गरेको छ । सैन्य उच्च स्रोतले सिके राउत कहााबाट ‘प्लाण्टेड’ भएका हुन् भन्नेबारे अध्ययन भइरहेको जनाएको छ । तर उनी कतैबाट ‘प्लाण्टेड’ भएका विखण्डनकारी हुन् भन्ने सेनाको पनि निष्कर्ष रहेको सैन्य स्रोतले जनाएको छ ।

तराईमा ‘मुक्तिबाहिनी’ शैलीमा सैन्य गतिविधि

सीके राउतले स्वतन्त्र मधेशका लागि भन्दै सुरु गरेको अभियानअन्तर्गत पछिल्लो समय उनले सैन्य दस्ता पनि तयार गरिरहेको सूचना तथा केही सञ्चारमाध्यमले तस्बिर समेत सार्वजनिक गरिसकेका छन् । यस्ता गतिविधिलाई उच्च स्रोतले असामान्य भनेको छ । स्रोत भन्छ, ‘पूर्वी पाकिस्तान टुक्रिनुभन्दा पहिले पनि त्यहाा यस्तै गतिविधि भएका थिए ।’ स्रोतका अनुसार तराईमा भइरहेका सैन्य गतिविधिहरु पाकिस्तानमा मुक्तिबाहिनीको शैलीमा भइरहेका छन् । रअले तराईलाई टुक्र्याउनका लागि बहालवाला तथा पूर्वसेनाका अधिकारीहरुसहित ठूलो संख्यामा सैन्य अभ्यास गराइरहेको छ । सबै ढंगले तराईलाई टुक्र्याउने वातावरण तयार पारेपछि पाकिस्तानकै शैलीमा तराईमा पनि सैन्य तालिमप्राप्त व्यक्तिहरुलाई खटाउने र अन्तत: स्वतन्त्र मधेशलाई मूर्तरुप दिने तयारीमा रअ लागेको स्रोतको दाबी छ ।

स्वतन्त्र मधेशको पक्षमा ‘रअ’का अधिकारीको सक्रियता

संविधान निर्माणपश्चात् असन्तुष्ट तराई केन्द्रित दलहरुले लामो समयसम्म गरेको आन्दोलनमा भारत सरकार तथा भारतीय जासुसी संस्थाको संलग्नताका बारेमा भारतका कतिपय सञ्चारमाध्यमहरुले तथ्यगत सामग्री प्रस्तुत गरेपछि तराईलाई अस्थिर बनाउन रअको भूमिका रहेको विषय बाहिर आएको थियो । तर पाकिस्तानमा पक्राउ परेका यादवको पटक–पटकको तराई भ्रमण पछि स्वतन्त्र मधेश समर्थकहरुसाग भेटेको विषयले भने भारतले स्वतन्त्र मधेशका लागि लगानी गरिरहेको पुष्टि भएको छ । मधेश आन्दोलनमा रअको संलग्नताले भारतले आफ्नो आन्दोलनमार्फत नेपाल सरकारमा दबाब सिर्जना गरी स्वार्थ पूरा गराउन खोजेको जस्तो देखिए पनि उसको स्वार्थ स्वतन्त्र मधेशसाग पनि जोडिएको स्पष्ट हुन्छ । नेपालका विषयमा भारतीय विदेश मन्त्रालयबाट जारी हुने विज्ञप्तिहरु तथा भनाइहरुमा ‘भारत शान्त र समृद्ध नेपाल चाहन्छ’ भन्ने गरिएको छ । यससाग भारतको सुरक्षा पनि जोडिएको विषयलाई पटक–पटक उल्लेख गरेको देख्न सकिन्छ । तर नेपाललाई विखण्डन गर्ने योजनाका प्रमुख योजनाकार सीके राउतलाई भारतमा स्वागत गर्नु, उनको योजनालाई सहयोग गर्न रअका अधिकारी यादवलाई पटक–पटक तराईमा पठाएको पुष्टि हुनुले तराईमा स्वतन्त्र मधेशका लागि रअका चलखेलको विषय छताछुल्ल भएको छ । तराईमा रअको योजनाका बारेमा नेपाल सरकार वा सुरक्षा निकायले चासो व्यक्त गरेमा थप रहस्य पनि खुल्ने स्रोतको दाबी छ । यस विषयमा नेपाल सरकार, सुरक्षा निकाय वा नेपाली सुरक्षा संयन्त्रहरुले कसरी पहल गर्छन् त्यो भने हेर्न बााकी नै छ ।

को हुन् कल्भसन यादव ?

१६ अप्रिल १९७० मा भारतमा जन्मिएका कल्भसन यादव मुम्बईका स्थानीय बासिन्दा हुन् । उनी सन् १९८७ मा नेशनल डिफेन्स एकेडेमीमा आबद्ध भएका थिए । त्यसपछि १९९१ मा उनले इन्डियन नेभिको इन्जिनियरिङ ब्राञ्चबाट आफ्नो सुरक्षा करिअर सुरु गरेका हुन् ।

यादवलाई पाकिस्तानी सुरक्षा निकायले बलचिस्तानबाट पक्राउ गरेपछि उनी आफौले भारतीय नेभिमा आबद्ध रहेको र पछि रअका लागि काम गरेको स्वीकार गरिसकेका छन् । यादवले आफू भारतीय संसद्मा भएको आतंकवादी हमलापछि रअका लागि सूचना संकलनमा लागेको जनाएका छन् । भारतीय जासुसी संस्था रअको ४१५५८ सिरियल नम्बरधारी यादव एल ९६३०७२२ नम्बरको भारतीय पासपोर्टसहित पाकिस्तानमा पक्राउ परेका हुन् । उनको कोड नाम ‘हुसेन मुबारक पटेल’ रहेको समेत पाकिस्तानी सुरक्षा निकायले पुष्टि गरिसकेको छ ।

उनले आफू सन् २००३ बाट रअमा आबद्ध भएको र पाकिस्तानको बलुचिस्तानमा आफ्नो अप्रेशन सञ्चालन गर्न इरानमा सानो व्यवसाय सुरु गरी बसेको र यस बीचमा नेपाल, श्रीलंका र बंगलादेशलगायतका मुलुकमा पनि जाने गरेको उनले जनाएको स्रोतहरुबाट बुझिएको छ । आफू विशेषगरी पाकिस्तानको बलुचिस्तान स्वतन्त्र बनाउने योजनाका लागि त्यहाा खटिएको स्वीकार गरेको भिडियो क्लिप्स समेत पाकिस्तानी सुरक्षा निकायले सार्वजनिक गरेको छ । त्यहाा बसेर उनले पाकिस्तानमा अस्थिरता कायम गर्ने जिम्मेवारी सम्हालेको खुलाएका छन् । उनै यादव पक्राउ पर्नुभन्दा पहिले स्वतन्त्र मधेश अभियानलाई सहयोग गर्न कैयाौ पटक नेपालको तराई क्षेत्रमा भ्रमण गरेको कुरा स्वाभिमान नेपालसाग स्रोतहरुले दाबी गरेका छन् ।

(निमकान्त पाण्डे/ वसन्त खड्काको को खोजमुलक लेख स्वाभिमान डटकमबाट साभार )

http://www.nayabato.com